Internet jest dziś znaczącym źródłem informacji, nie wiadomo jednak czy zawsze prawdziwych
Z opublikowanej 9.04.2014 r. dowiedzieć się można, że „Po włączeniu większej części Górnego Śląska do Niemiec w roku 1922, gromada Ptakowice włączona została do parafii Zbrosławice. Jak podają wypiski z zagubionej kroniki, w tutejszej parafii znajdowała się kaplica licząca kilkaset lat, w której znaleziono szczątki trumien i kości ludzi. Miały to być kości wolnomularzy z sąsiednich okolic, których ze względów religijnych nie wolno było pochować na cmentarzu. Wymienia się takie nazwiska jak: Larysz, Wrochen i inni. W tej chwili z kaplicy nic nie zostało. Miała się znajdować w lesie pomiędzy Ptakowicami a Reptami”.
Do informacji dołączono zdjęcie z podpisem: Kaplica grobowa Donnersmarcków utrwalona na grafice przez p. Zygmunta Mruka z Piekar Śląskich [źródło gwarek.com.pl].
Z. Mruk (1937–2015) przez prawie 30 lat był dyrektorem Zespołu Szkół Zawodowych w Bytomiu. Prywatnie zajmował się malarstwem, rysunkiem, grafiką i fotografią. Podróżując po Śląsku rysował pałace, zamki, dworki, kościoły, ruiny, stare młyny, wiejskie chaty. Sprawozdanie z wystawy jego prac w Miasteczku Śl. opublikował tygodnik „Gwarek” w numerze 18 z 2004 r. (sic!), ze zdjęciem innej grafiki, a wskazanej strony internetowej z tego czasu Google nie odnajduje.
Grafika z rzekomą kaplicą Donnersmarcków przedstawia na tle drzew tylko murowany z kamieni dolomitowych parterowy budynek o wymiarach ok. 6 x 7 m i wys. 5 m. Dwuspadowy, kryty gontem dach wieńczy krzyż. Ściany piwnicy, względnie krypty, z małymi okienkami wznoszą się ok. 1 m ponad otaczający budowlę grunt na parter z niewielkimi oknami. Czternaście stopni kamiennych schodów prowadzi do wejścia w ozdobnym portalu zakończonym krzyżem. Był to, więc na pewno obiekt o charakterze sakralnym. Jego ogólny stan techniczny można ocenić jako dobry.
Nie wiadomo jednak, kiedy powstała grafika? Czy w plenerze, czy na podstawie starej fotografii lub obrazu? Nie wiadomo, kto, kiedy, w jakich okolicznościach znalazł szczątki trumien i w jaki sposób ustalono, że inne znaleziska to kości okolicznych masonów? W Tarnowskich Górach zaistnieli jako organizacja w 1813 r. W ich spisie nie ma nazwisk: Larysz i Wrochen, a zmarłych wolnomularzy, zwykle protestantów, grzebano na cmentarzach ewangelickich.
Z internetowego tekstu nie sposób się domyślić, kto kaplicę przypisał Donnersmarckom?
W przekazach o historii Ptakowic, w których nigdy nie było kościoła, nie ma pisemnych wiadomości o jakiejkolwiek kaplicy, a nikt z Donnersmarcków nigdy nie był posiadaczem Ptakowic.
Faktem jest jednak, że na mapie F.B. Wernera z połowy XVIII w. (Special Carte von der Standische schaft Beuthen) Ptakowice zaznaczono z nieokreślonym obiektem sakralnym.
Na kilku mapach z XIX i XX w. jedno miejsce przy ul. Reptowskiej opisano jako Kierchhof (1801), Ptakowitzer Begrabniss (1810), Begrabniss (1817), Begrabniss Kapelle (1880, Kapellen (1923). Określenia: „cmentarz”, „kaplica”, „cmentarna kaplica” nie muszą opisywać funkcji tego obiektu dokładnie.
Wspomniane miejsce znajduje się ok. 400 m za granicą Rept i tamtejszego cmentarza z kościołem, po lewej stronie ul. Reptowskiej wiodącej do Ptakowic, niedaleko terenu zajmowanego dawnej przez zabudowania leśniczówki i ptakowickiego folwarku.
To zadrzewiona górka wznosząca się ok. 4 m nad poziom jezdni. Na jej płaskim wierzchołku nie ma żadnej budowli, są tylko płytkie doły, na pewno nie ślady prac archeologicznych ani poszukiwania i wydobycia rud, choć miejsce od 1828 r. znalazło się w polu kopalni cynku Arnold. Program Lidar skanujący powierzchnię terenu ujawnia na wzgórzu linie prostokąta, prawdopodobnie fundamentu ogrodzenia.
Ptakowice powstały w XIII w. na ziemi bytomskiej, należały do państwa bytomskiego i parafii w Reptach Śl. Dopiero po I wojnie światowej weszły w skład parafii zbrosławickiej i w niej do dziś pozostają. W obu rzymsko-katolickich parafiach istniały już od XII w. kościoły i cmentarze.
Właścicielami Ptakowic od 1682 a może nawet od 1660 r. byli Rymultowscy z Kornic. Gottlieb Christoph von Rymultowsky und Kornitz rezydujący w Ptakowicach był pierwszym starostą powiatu bytomskiego w rejencji opolskiej w latach 1743–1759. Wymieniony bez imion przez pastora Bojanowskiego w Historii parafii ewangelickiej w Tarnowskich Górach jako jeden z siedmiu właścicieli okolicznych miejscowości deklarował z nimi w 1743 r. wspólne utrzymywanie ewangelickiego domu modlitwy i nauczycieli szkoły. Rymultowscy na pewno byli więc ewangelikami w 1743 r. a zapewne już wcześniej, więc to z nimi należy wiązać cmentarz i kaplicę przy ul. Reptowskiej.
Ponieważ pastor Bojanowski pisze o hrabim von Solms-Bresa jako panu Ptakowic w 1851 r., można przypuszczać, że co najmniej w tym roku Rymultowscy wymarli lub wieś na zawsze opuścili, a budowlę i ogrodzenie rozebrano i wywieziono.
Mieczysław Filak