W końcu XVIII wieku rozpoczął się nowy etap rozwoju gospodarczego Tarnowskich Gór. W lipcu 1784 roku w szybie Rudolphine, na polach pobliskiej wsi Bobrowniki, odkryto nieznane dotąd pokłady galeny – rudy ołowiu i srebra. Po latach stagnacji górnictwo kruszcowe w tym regionie zaczęło rozkwitać, co pociągnęło za sobą rozwój handlu, rzemiosła i innych gałęzi gospodarki. Niewielka miejscowość, zamieszkiwana przez około 1300 mieszkańców, stała się magnesem dla inwestorów i ludzi poszukujących pracy
Dwa lata po przełomowym odkryciu kruszców do miasta przybył z pobliskiego Toszka (daw. Tost) trzydziestoletni wówczas Johann (Mathias) Sedlaczek. Urodził się 9 maja 1756 roku jako syn Mathiasa Sedlaczka, ogrodnika pracującego dla hrabiego Franciszka Colonny von Fels, właściciela toszeckiego zamku. Johann słusznie przewidywał, że ożywienie gospodarcze miasta stanie się doskonałym źródłem dochodu. W 1786 roku w kamienicy nr 18 przy Rynku (obecnie nr 16) rozpoczęła działalność jego firma kupiecka, a w 1790 roku budynek ten stał się jego własnością. Kupiec szybko wrastał w lokalną społeczność: uzyskał wpis do prawa miejskiego oraz przywilej na sprzedaż wina, wstąpił do prestiżowego Bractwa Strzeleckiego i został radnym miejskim.
Dom stojący w jednym z narożników rynku znalazł się w kręgu zainteresowania Johanna Sedlaczka. Jego właścicielem był hrabia Erdmann Gustav Henckel von Donnersmarck, landrat (starosta) bytomski, od którego kupiec go zakupił w 1805 roku. Pierwsze wzmianki o domu pochodzą z 1670 roku, a w połowie XIX wieku zapisano w jednym z dokumentów między innymi, że był murowany z cegły i kamienia, u podstawy mniej więcej 14,8×17 metrów, posiadał dwie kondygnacje i dach pokryty drewnianym gontem. Wewnątrz znajdowały się pomieszczenia mieszkalne dla rodziny i służby. Do głównej bryły domu przylegały dwa mniejsze budynki boczne i jeden tylny. Stał się on gniazdem rodzinnym czterech pokoleń Sedlaczków. Kilka lat wcześniej, w lutym 1795 roku, Johann poślubił młodszą od siebie o 20 lat tarnogórzankę Theresę Langer, z którą miał siedmioro dzieci. Wszystkie ochrzczono w parafialnym kościele katolickim pw. św. św. Apostołów Piotra i Pawła. Pierworodny syn, Johannes Petrus Paulus (1796–1878), został właścicielem i zarządzającym firmą, która w tymże budynku zajmowała pomieszczenia parterowe. Działała tu winiarnia (Weinstube) oraz hurtownia win (Grossweinhandlung). Trunki sprowadzano między innymi z Węgier, gdzie w miejscowości Mád w pobliżu Tokaju, znajdowały się winnice oraz piwnice Sedlaczków. W tym czasie jeszcze dwóch innych kupców prowadziło w mieście handel winami, jednak to do Johanna Sedlaczka właśnie uśmiechnął się los i to on osiągnął sukces.
Choć założyciel rodu był określany głównie jako kupiec (Kaufmann), inwestował on też w przemysł ciężki. Jego uwagę przyciągnęły Kosztowy (daw. Kosztow, dziś dzielnica Mysłowic), gdzie na początku XIX wieku powstawał ośrodek górnictwa węglowego i hutnictwa. Został tam właścicielem huty cynku, zatwierdzonej w 1822 roku, której nadał nazwę „Therese”, od imienia swojej małżonki.
Kolejnym obszarem aktywności Johanna było kopalnictwo rud. W marcu 1826 roku na terenie kopalni „Fryderyk”, w okolicach dzisiejszych ulic Opolskiej i św. Katarzyny, zarejestrowano szyb „Sedlaczek”. Informacja o zakończeniu budowy szybu wydobywającego galenę zachowała się w księgach górniczych do dziś. Przedsiębiorca miał wówczas 70 lat. Choć dokładny stan własnościowy szybu nie został jeszcze ustalony, można przypuszczać, że Johann był jego właścicielem lub dzierżawcą.
Spadkobierca firmy, Johannes P. Paul, z pierwszą żoną Marianną Broją, oraz później z drugą, Albertiną Ernst, doczekał się łącznie ośmiorga dzieci. Najstarszy syn z drugiego małżeństwa, Heinrich Johann Friedrich (1829–1886), odziedziczył dom nr 1 przy Rynku, inne nieruchomości oraz rodzinną firmę. Heinrich rozszerzył działalność o księgarnię i nabył kolejne nieruchomości. Wraz z małżonką Otillie z domu Böhm miał siedmioro dzieci. Zmarł u progu drugiego stulecia istnienia firmy. Jego syn, Hugo Gustav Johann (1863–1918), zarządzał przedsiębiorstwem tylko przez dwa lata po śmierci ojca. Hugo i jego rodzeństwo byli ostatnim pokoleniem potomków Johanna urodzonym w Tarnowskich Górach.
Nestor rodu tarnogórskich Sedlaczków zmarł 27 sierpnia 1845 roku w wieku 89 lat. Spoczął na cmentarzu katolickiej parafii św. św. Apostołów Piotra i Pawła. Przez niemal pół wieku życia Johanna w Tarnowskich Górach miasto bardzo się rozbudowało i zmieniło, a liczba mieszkańców wzrosła z 1300 do około 9000. Przez kolejne lata, do dzisiaj, następowały dalsze zmiany, przybywali nowi mieszkańcy. Dom nr 1 przy Rynku pozostaje nadal jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów w mieście, a nazwisko Sedlaczek trwale wpisało się w nie tylko lokalną historię. Firma pierwszego „naszego” Sedlaczka kontynuuje przez 240 lat swoją działalność, choć w innej formie własnościowej. W zabytkowej narożnej kamieniczce przy rynku mieści się dziś Muzeum w Tarnowskich Górach oraz Restauracja-Winiarnia Sedlaczek.
Post scriptum
W Toszku w latach 1938–1945, praprawnuczka Johanna, Ilka Lunov, prowadziła hotel i hurtownię wina pod szyldem „Weingroßhandlung u. Hotel H. Sedlaczek” (jako spółka GmbH).
Alicja Kosiba-Lesiak
Gabriela Krecht-Górny
W latach 2023–2024 na łamach
czasopisma Montes Tarnovicensis ukazała się seria artykułów obu autorek pt. „Jeszcze o Sedlaczkach. Historia nieskończona?”