Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 28

N U M E R  2 9  -  M A J   2 0 0 8 r.

 Montes Nr 30

 

 

Poczet tarnogórski

Jerzy von Ansbach
(4 III 1484-27 XII 1543)

Książę karniowski, margrabia Ansbach, książę opolsko-raciborski, pan Bytomia, współzałożyciel Tarnowskich Gór

Jan II Opolski i Jerzy von Ansbach nierozerwalnie łączą się z początkami grodu Gwarków.

Jerzy poprzez ojca, margrabiego Fryderyka Hohenzollerna spokrewniony był z rodem elektorów brandenburskich, poprzez matkę Zofię Jagiellonkę, zaś jego wujami byli władcy Czech, Węgier, Polski i Litwy.

Na dworze króla Czech i Węgier, swego wuja, Władysława II Jagiellończyka pojawił się Jerzy w 1506 r. Sześć lat później przy królewskim poparciu został włączony do układów sukcesyjnych zawartych między księciem opolskim Janem II i jego siostrzeńcem księciem raciborskim Walentym. Po śmierci ich obydwu miał odziedziczyć ich ziemie.

W 1523 r. za zgodą króla Ludwika II kupił na Śląsku księstwo karniowskie. Coraz częściej przebywał w otoczeniu księcia Jana II. Razem wydawali dokumenty.

Wedle tradycji 30 kwietnia 1526 r. wspólnie nadali osadzie, powstałej koło wsi Tarnowice prawa miejskie oraz przywileje „Wolnego Miasta Górniczego”. Historyk W. Dziewulski twierdzi, iż Tarnowskie Góry powstały z inicjatywy Jerzego bo nie lubił Bytomia - jedynego wtedy miasta w okolicy. W liście do wuja króla Polski Zygmunta I Starego, wręcz przyjął tytuł „księcia Tarnowskich Gór” (niem. Herzog von Tarnowitz), pomijając godność „pana Bytomia”. Dawni tarnogórzanie o tym pamiętali i w swych księgach zapisali: „Georg marggraf von Brandenburg alß fundatore dieser Stadt vorhanden”.

W 1526 r. Jerzy otrzymał od księcia Jana we władanie jako zastaw ziemię bytomską i bogumińską. Pierwszym panem Tarnowskich Gór był więc faktycznie Jerzy.

Dwa lata później margrabia wspólnie z księciem Janem wydali słynny „Ordunek Gorny”, który stał się podstawą praw i wolności górników oraz wzorem dla wielu innych podobnych ustaw.

Margrabia był zwolennikiem protestantyzmu. Na sejmie w Augsburgu miał się podobno wyrazić, iż „złożyłby raczej swoją głowę pod topór katowski, aniżeli odstąpił od słowa Bożego” - stąd też jego przydomek „Pobożny”. Nie musiał jednak w ten sposób udowadniać swego przywiązania do nowej wiary.

W 1532 r. po śmierci księcia Jana miał przejąć we władanie księstwo opolsko-raciborskie. Nowy władca Czech i pan Śląska, Ferdynand I Habsburg nie lubił Hohenzollernów i ociągał się z oddaniem sukcesji Jerzemu. Robił to na tyle długo, że zdołał wywieźć z Opola wszystkie nagromadzone tam skarby.

W 1541 r. Jerzy interweniował w spór między Bytomiem i Tarnowskimi Górami o dochody z wag. Nakazał bytomianom przekazywanie połowy swych zysków tarnogórzanom.

Zmarł tuż po świętach Bożego Narodzenia w 1543 r. w rodzinnym Ansbach. Jego dziedzicem został jedyny syn, zaledwie pięcioletni Jerzy Fryderyk.
 

Arkadiusz Kuzio-Podrucki
Rys. Mirosław Ogiński

 

 

 

Poczet...

  CZĘŚĆ I
CZĘŚĆ II
CZĘŚĆ III

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa