Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 27

N U M E R  2 8  -  M A R Z E C   2 0 0 8 r.

 

 

 

 CZĘŚĆ II

Jubileusz 100-lecia tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego

Zaproszenie rozesłano do innych organizacji strzeleckich, które jednakże nie przysłały do Tarnowskich Gór swych delegatów, usprawiedliwiając się faktem organizacji strzelań królewskich w okresie Zielonych Świątek.
 

Okładka kroniki napisanej przez Carla Winklera na jubileusz 100-lecia Bractwa, 1880 r.; wł. Archiwum Państwowe w Katowicach; fot. Janusz Raczyński.
 
Tarcza na uroczystość 100-lecia Bractwa Strzeleckiego w Tarnowskich Górach, 1880 r.; wł. Muzeum w Tarnowskich Górach; fot. Brygida Melcer-Kwiecińska.
 

W rzeczywistości absencja ta spowodowana była wystąpieniem miejscowej konfraterni z szeregów Górnośląskiego Związku Strzeleckiego (Oberschlesicher Schützenbund), co nastąpiło po dwuletniej przynależności do zrzeszenia w 1875 r. Warto dodać, iż dopiero w końcu dziewiętnastego stulecia organizacja przystąpiła ponownie do wzmiankowanego zjednoczenia grupującego bractwa działające na terenie Rejencji Opolskiej, a w 1905 r. była nawet gospodarzem strzelania związkowego.

Puchar ufundowany przez
protektora tarnogórskiego
Bractwa Strzeleckiego hrabiego Guida Henckel von Donnersmarcka na pamiątkę jubileuszu 100-lecia organizacji, 1880 r.; wł. Muzeum w Tarnowskich Górach.
 

Puchar ufundowany przez władze miejskie dla tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego z okazji jubileuszu 100-lecia, 1880 r.; wł. Muzeum w Tarnowskich Górach.
 

Omawiając kwestię związaną z obchodami jubileuszu 100-lecia miejscowego Bractwa Strzeleckiego należy także wspomnieć o pismach gratulacyjnych, jakie nadesłano z tej okazji do Tarnowskich Gór. Zatem 21 maja 1880 r. wysłano z Berlina życzenia w imieniu cesarza i króla pruskiego Wilhelma I. Nieco wcześniej, bo 18 maja, list o podobnej treści wystosowały dla tarnogórskich braci władze Królewskiej Rejencji w Opolu.

O randze tego ważnego dla dziejów towarzystwa święta świadczą pamiątki, z których większość znajduje się w zbiorach Muzeum w Tarnowskich Górach. Z zachowanej dokumentacji wynika, iż przygotowania do jubileuszu zainaugurowano już w marcu 1880 r. W połowie tego miesiąca (16 marca) rada miejska, wśród której większość stanowili członkowie miejscowego Bractwa Strzeleckiego, podjęła uchwałę o ufundowaniu srebrnego pucharu pamiątkowego. Wykonał go we Wrocławiu Ludwig Wilhelm Bruno, a jego czarę zdobił pozłacany herb miejski i stosowna dedykacja: Der hiesigen Schützengilde/zu ihrem 100 jährigen Jubelfeste/als Andenken gewidmet/von der Stadt Tarnowitz im Mai 1880 (Tutejszemu Bractwu Strzeleckiemu /z okazji jubileuszowej uroczystości 100-lecia/ na pamiątkę podarowany/ od miasta Tarnowskie Góry w maju 1880). Na tym samym posiedzeniu rada miejska uchwaliła, że na organizację jubileuszu konfraterni przeznaczy dodatkowo 90 marek. O święcie brackim nie zapomniał również dobrodziej miejscowego Bractwa i jego protektor – hrabia (od 1901 r. książę) Guido Henckel von Donnersmarck. Podarował on towarzystwu drugi, bardziej okazały, srebrny puchar wykonany prawdopodobnie w Poczdamie.

Pamiątka ta ma dużą wartość, gdyż na jej czarze wygrawerowano nazwiska i zawody osób, które w latach 1880 – 1929 zdobyły tytuł królewski. Z omawianym świętem związany jest jeszcze jeden obiekt, który podobnie jak dwa omówione wcześniej znajduje się w zbiorach Muzeum w Tarnowskich Górach – tarcza jubileuszowa. Przedstawiono na niej w sposób schematyczny dwóch marszałków (rycerzy) brackich podtrzymujących tarczę z otworem, do którego wkładano płytkę ze zwycięskim strzałem. Warto dodać, iż u dołu tego unikatowego zabytku przedstawiono panoramę Tarnowskich Gór od strony południowej, z górującymi nad miastem wieżami: zamku, kościołów katolickiego i wybudowanego w 1780 r. ewangelickiego, synagogi. Z uroczystościami jubileuszowymi związana jest także pierwsza publikacja dotycząca miejscowej konfraterni wydana przez tarnogórską drukarnię R. Sonneta, który został przyjęty do Bractwa w 1879 r.

 Autorem wspomnianej kroniki był tarnogórski kantor i organista, Carl Winkler (Chronik der Tarnowitzer Schützengilde zur Festfeier des 100jährigen Jubiäums gennanter Gilde). Po jednym egzemplarzu tego unikatowego wydawnictwa posiadają dwie katowickie instytucje: Archiwum Państwowe i Biblioteka Śląska. Na zamówienie organizacji powstał także, niezachowany dla potomności, obraz przedstawiający wszystkich członków organizacji. Wisiał on w sali reprezentacyjnej siedziby organizacji jeszcze w 1930 r. i pozostał tam prawdopodobnie aż do wybuchu II wojny światowej.
 

Krzysztof Gwóźdź

 

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa