Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 26

N U M E R  2 7  -   G R U D Z I E Ń   2 0 0 7 r.

 

 

 
 

Kolyndowani


 

Piyrwsze święto Bożego Narodzynio siedziało sie w doma. Tego my, tu na Śląsku przestrzegali wszyscy. Jakbyś sie ino z chałpy kajś ruszył - zaroz cie wi­działy ludzki łoczy i zaroz była godka, ja to jest bezbożnik. Kina, karczmy były pozawiyrane, niy jeździły tramwaje, autobusy. W piyrwsze świynto było cicho. Siedziało sie w doma, śpiywało kolyndy, szło sie na niyszpór. Pra, nos mło­dych to chciało niyroz pokrynić, no ale co było robić! Łojców trzeja było słuchać!

Dopiyro w drugi świynto zaczynała sie wesołość. Piyrwszo to świyncyni łowsa na św. Szczepona. Wiela my tego owsa wyciepali w kościele na babsko strona!

Cetnory! Niyjedna damulka musiała sie co chwila schylać, żeby wysypać ziorka z kapelusza. A kościelny jaki był rod! Jak pozamiatoł kościół, to mioł bez dwa tydnie co kurom dować.
W to świynto po nieszporach zbiyrali my sie u jednego z nos i przebiyrali sie. Jedyn za Anioła, drugi za Diobła, trzeci za Kamela z miechym, czworty za Żyda, kiery mioł skarbonka. Gwiozda mioł zawsze Pastuszek. Za Pastuszków przebra­ni byli tyż muzykanci. Harmonika, mandolina, flyjtka - na takich instrumyntach my grali. Czasym doszła do tego jeszcze skrzypka. Łazili my łod jednej chałpy do drugij i śpiywali:

„Przyszli my tu po kolyndzie, Bo tu taki zwyczoj wszyndzie, Byście nami niy gardzili,
Kolynda nom nastrojili,
Nom kolyndnikom, nom kolyndnikom!”
Ino my zagrali - zaroz w łoknach gasiły sie światła i widać było, jak sie nom ludziska przyglądają, jak nasłuchujom.
- Wto to jest, czyji to chłopcy kolyndujom? - słyszało sie.
Po tym naszym przywitaniu prześpiywali my jedna, abo dwie kolyndy. Stara­li my sie szukać starych kolynd, żeby ludzi jakoś zaciekawić.
Dejmy na to:
„Śtyry lata zawszech posoł w tej tu dolinie,
Jako żywo niy słyszołech ło tej nowinie.
By Synaczka Paniyneczka miała porodzić,
By paniyństwo z macierzyństwem miało sie zgodzić...”

Abo:
„Przylecieli do stajynki Anieli
Na multankach zagrali,
Panie Jezu, Paniyneczko Maryjo
Zanucymy Glorija!
Przybieżeli do stajynki Pastyrze
Poklynkali w pokorze
Panie Jezu, Paniyneczko Maryjo
Śpiyw Aniołów Glorija!”
Jak sie tyn nasz śpiyw domownikom podoboł, to wtoś wychodził ze siyni i Ży­dowi dawał jakiś grosz, abo Kameli do worka pierników, kołacza, krancek kieł­basy...
Wtynczos my śpiywali:
„Za kolynda dziękujymy,
Szczyścio, zdrowia Wom życzymy,
Żebyście sie,dobrze mieli,
Jako, w niebie ci Anieli,
W tym Nowym Roku!”

A jak po naszych śpiywach żodyn niy wychodził, to my zawsze tym łobe­szłym gospodorzom przysmolili:
„Dejcie nom, dejcie, co nom mocie dać,
Bo jak niy dacie, to pójdymy kraść.
Jedyn pójdzie do stodoły, drugi do chlywa po woły.
Hej! kolynda, kolynda!”
A jak w chałpie była fajno dziołszka, a jeszcze tako, do kierej podlatywoł je­dyn z nos - to my ji winszowali:
„Jest tu tako dziyweczka, dziyweczka,
Co sie do wydoju mo,
Jak łona kolynda do, kolynda do
Tego roku sie wydo!
A kiero nom nic niy do, nic niy do,
To sie latoś niy wydo.
Choćby chciała i dziada, i dziada,
To sie jednak niy wyda!”

Chodzili my tak z kantyczkami i muzykom do północy. Potym już niy wypa­dało ludziom psuć świątecznej nocy. Wracali my do tego, kaj my kolynda zaczy­nali i dzielili sie tom kolyndom: tym nazbiyranym groszem i świątecznymi łako­ciami.
Ale niy to było dla nos ważne. Ważne było to, że my szli ku ludziom. Cieszyli my sie świyntami razym. I to było piykne. I tego już niy ma. Ludzie sie zamyka­jom we swojich chałpach, jak jaki duchmole.

To kolyndowani sie skończyło, jak my dorośli i poszli robić na kopalnia. Jedni mieli szychty na rano, drudzy na popołedniu, trzeci - na noc. Te górnicze zmia­ny i fedrowani na łokrągło - rozbiły naszo paczka.

Ale teroz - po latach - som my już emeryty i zaś kolyndujymy. Mamy gwioz­da, muzyka... Chodzymy do ludzi i śpiywomy: „Cieszmy się i pod niebiosy, wznośmy razem miłe glosy...”
 

Alojzy Lysko
Boże Strony, Bojszowy 2003

 

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa