Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

montes Nr 25

N U M E R  2 6  -   W R Z E S I E Ń   2 0 0 7 r.

 Montes Nr 27

 

Ludwik von Anhalt Chrystian von Anhalt
Powrót Wrochema
Tarnogórska prasa o Adamie Małyszu
Wkurzeni na Śląsk
Powojenne autobusy
Podziękowania
Kolej Tarnowskie Góry - Opole
Gwarki - 50 lat tradycji
Dobra zabawa i powrót do tradycji
Złoty Jublileusz Sztolni „Czarnego Pstrąga” w Tarnowskich Górach
Z historii Gwarków
Jubileusz 100-lecia tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego
Ksiądz Franciszek Blachnicki
„Jutrzenka”
Honorowy Ziętek
Nieznani bohaterowie naszego miasta
 

 

Kolej Tarnowskie Góry - Opole

 

Obserwując ostatnie publikacje na temat 150-lecia koleji w Tarnowskich Górach, chciałem się podzielić nieco innymi spostrzeżeniami dotyczącymi tego wydarzenia. Materiał nie pochodzi z żadnej wydanej książki, został odnaleziony w śląskich archiwach. Pisany odręcznie gotykiem, nie raz trudnym do rozszyfrowania.




Dworce kolejowe w Tarnowskich Górach i Tworogu.
Początek XX w.

Pierwszy odnaleziony zapis o potrzebie połączenia miast Opole - Tarnowskie Góry, poprzez budowę linii kolejowej pochodzi z 30.V.1829 r., następny list z 13.IX.1830 r. potwierdza ten zamiar.
Inicjatorem założenia komitetu budowy koleji opolsko - tarnogórskiej w 1855 r. był hrabia Andreas Renard , późniejszy 40 % udziałowiec przedsięwzięcia. Pismo z dn. 23.IV.1856 r. wystawione we Wrocławiu informuje, iż członkami komitetu założycielskiego pod nazwą: Oppeln - Tarnowitzer Eisenbahn Gesellschaft są:
 

1. Hugo Fürst zu Hohenlohe ze Sławięcic. 2. Adolf Prinz zu Hohenlohe z Koszęcina. 3. Victor Herzog von Ratibor z Rud Raciborskich. 4. Andreas Graf Renard ze Strzelec Wielkich. 5. Baron von Muschwitz z Wrocławia


Dworzec w Strzybnicy

W Tworogu fachową pomocą przy sprzedaży działek zajął się ksiądz proboszcz Eduard Frank, który sam odsprzedał koleji ok. 1,3 ha wysokiej klasy gruntów ornych. Pomagał mu „Gutspächter, Wirtschaftsbeamter” i podpisujący się w imieniu „Polizei Verwaltung” (urzędnik agrarny, policyjny, znający dobrze zagadnienie) Heinrich Etzler.

W miejscu gdzie stoi dworzec, budynki administracyjne, gospodarcze oraz torowisko, ziemię na tę ogromną parcelę odsprzedali przed 24.V.1856 r. Franz Piezuch, Marcus Scholltissek, Anton Ziaja, Ludwig Mainka urzędnik ks. Hohenlohe i „Gärtnerstellenbesitzer” (właściciel ogródków pod wynajem) o nazwisku Hahn, imię nie zostało podane, oraz Andreas Jendrosch i Wazlaf Dudek.

Kolej została oddana do użytku w dwóch etapach, pierwszy z Tarnowskich Gór do Zawadzkiego w dn. 12.02.1857 r., drugi z Zawadzkiego do Opola w dn. 24.01.1858 r.

Całkowity koszt budowy wynosił 2421905 Th (talarów) , co się pokrywało z wcześniejszymi obliczeniami.

Jeszcze wcześniej zawiązała się dyrekcja, w skład której wchodzili:

Przewodniczący - Fürst Hugo zu Hohenlohe - Öehringen, Baron von Muschwitz, Geheimer Sommerzienrath Ruffer, Kaufmann Paul Biebrach Zastępcami byli: Kaufmann Adolph Müller, Banquer Carl Ertel.

Pismo z dn. 13.IX.1857 r. informuje, iż na całym odcinku liczącym 76 km 875 m., zostały wybudowane następujące dworce i przystanki:

W Oppeln (Opolu) dworzec, Dembiohammer (Dębska Kuźnia) peron, Malapane (Ozimek) peron, Klein Stanisch (Staniszcze Małe) peron, Colonowska (Kolonowskie) peron, Zawadzkiwerk (Zawadzkie) prowizoryczny dworzec, Sandowitz (Żędowice) peron, Golormühle (Kielcza) peron ,Tworog (Tworóg) dworzec, Friedrichshütte (Strzybnica) dworzec, Tarnowitz (Tarnowskie Góry) dworzec.

Stacje Brynek, Borowiany, Fosowskie, Krasiejów, Chrząstowice, Suchy Bór Opolski zostały oddane do użytku później. Pismo z dn. 31.XII.1858 r. nadesłane z Berlina przez władze naczelne informuje iż „Haltestelle Golormühle” nazwać Keltsch (Kielcza)
Kolejowy biuletyn z 30.V.1859 r. opisuje wygląd poszczególnych stacji:

Opole - dworzec z całym zapleczem. Ozimek - dworzec wraz z innymi zabudowaniami. Staniszcze Małe - dworzec, budynek biurowy i szopy na wagony w budowie. Kolonowskie - budynki dworcowe. Zawadzkie - prowizoryczna stacja z dworcem. Żędowice - prowizoryczna stacja. Tworóg - dworzec z ujęciem wody. Strzybnica - prowizoryczna stacja z dworcem. Tarnowskie Góry - oprócz prowizorycznej stacji, masywny budynek dworca, lokomotywownia dla 4 parowozów, szopy na wagony, szopy na węgiel, mały biurowiec, ujęcie wody i kuźnia.

W tym samym biuletynie podano również, że przewiduje się budowę domu w Kielczy dla „Bahnmeistra” dyżurnego ruchu.

Ukazał się także pierwszy rozkład jazdy - Oppeln - Tarnowitzer Eisenbahn Fahrplan gültig vom 11 October 1859 - na różowym papierze (następne były drukowane na białym).

W ciągu dnia jeździły dwa pociągi, każdy po dwa kursy. Z Tarnowskich Gór poranny pociąg wyjeżdżał o godz. 6.45, - w Tworogu był wg. planu o 7.07 i odjeżdżał 7.12. W Opolu przyjazd był przewidziany na 9.30. Natomiast z Opola wracał o godz. 10.00, w Tworogu był o 12.12, dalej jechał o 12.20, aby w Tarnowskich Górach być o godz. 12.48.

Podobnie było po południu. Cena biletu była pobierana od osobomili i wynosiła: I kI. 6 Sgr.,(śląskie grosze) II kI. 4 1/2 Sgr., III kI. 3 Sgr., IV kI. miejsca stojące 2 Sgr.

Wolno było przewozić ze sobą 25 kg bagażu. Telegraf był na stacjach Opole, Staniszcze Małe, Zawadzkie, Tworóg i Tarnowskie Góry.

Telegram można było wysłać na terytorium całych Niemiec i Austrii.
W biuletynie z 13.V.1861 r. można wyczytać, że rozbudowę dworca w Tworogu rozpoczęto w 1860r. i wybudowano do jesieni „pod dach”. Roboty zakończono następnego roku. W temacie roku budowy dworca występowały dotychczas różne hipotezy i spekulacje.

Dziś już wiemy, że pierwsza część dworca została zbudowana przed uruchomieniem kolei w 1856 r. i służyła tylko pracownikom kolejnictwa, druga, socjalna część została wybudowana w 1861 r. z myślą o komforcie jazdy pasażerów.

Jednocześnie dworzec został rozbudowany o obszerną poczekalnię i restaurację.
 

Fryderyk Zgodzaj

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa