Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 24

N U M E R  2 5  -   C Z E R W I E C   2 0 0 7 r.

 Montes Nr 26

 

Aziz-Aly
Pod znakiem Lwa Albionu i Polskiego Orła
Tropem tarnogórskich przyrodników
Jubileusz XXXV-lecia Klubu Turystyki Rowerowej  PTTK  „Jutrzenka”
Przyjęcie wojsk polskich w Tarnowskich Górach
Przebieg obchodu rocznicy 10-cio lecia przyłączenia Śląska do Polski
„Zmartwychwstał górnośląski lud”
Triumfalny pochód czerwonych autobusów
Miejski zakład wodociągowy na wzgórzu Redena
Kolej w historii Tarnowskich Gór
Napoleońscy chłopcy malowani
Tarnogórskie Miejsca Pamięci
W Sejmie o Tarnowskich Górach
Wiejscy konfirmanci
Kim jest Ślązak? – kwestia śląskiej tożsamości
Ksiądz Franciszek Blachnicki
Wpadka nazistów
Z armaty i karabinów
Spółka Bracka
Paweł Roczek
 

 

Wiejscy konfirmanci

 

Mało kto wie, że w niepozornym budynku przy ulicy Sienkiewicza mieścił się kiedyś ewangelicki dom parafialny wybudowany dzięki zaradności tarnogórskich protestantów


Ewangelicki dom parafialny z fragmentem obecnej ul. Henryka Sienkiewicza, pocztówka pochodząca z 1. 1905-1914. Z lewej ewangelicki dom parafialny z l. 1889-1890. Służył głównie wychowywaniu i kształceniu religijnemu młodzieży ewangelickiej (stąd jego druga nazwa: tzw. dom konfirmandów - Konfirmanden­haus). Znajdował się w nim również zakład opieki (Meitzen - Stift). Po rozbudowie w 1901 r. był także siedzibą domu starców (Altersheim). Obecnie Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna oraz Młodzieżowy Dom Kultury, ul. Henryka Sienkiewicza nr 8. Po prawej ­ kamienice z k. XIX i pocz. XX w.
Pocztówka ze zbiorów Beaty i Jacka Kalke w: Krzysztof Gwóźdź, Zofia Krzykowska, Tarnowskie Góry na dawnej pocztówce, 2004.

W pierwszej połowie XIX wieku, kiedy parafia ewangelicka w Tarnowskich Górach przeżywała ponowny rozkwit, wiele ewangelickich dzieci z miejscowości powiatu tarnogórskiego uczyło się w katolickich szkołach. Tylko rodziców nielicznych ewangelickich dzieci stać było na dowożenie pociech do ewangelickiej szkoły w mieście gwarków lub wynajęcie w mieście mieszkania i zapłatę za wyżywienie. W ten sposób tarnogórska parafia ewangelicka traciła wiernych.

W czerwcu 1842 roku Karol Weber, pastor tarnogórskiej parafii ewangelickiej, założył filię Związku im. Gustawa Adolfa, do którego wstąpiło 154 parafian. Połowa dochodów organizacji przeznaczona została na naukę dzieci ewangelickich prawd wiary. Jeszcze w tym samym roku nauczaniem objęto 12 polskich dzieci z pobliskich wsi powiatu tarnogórskiego.

Nauczycielem był organista Jan Galwin. Jednak dzieci z miejscowości położonych w większej odległości od Tarnowskich Gór nadal nie były objęte przygotowaniami do konfirmacji.

W 1853 roku ewangelicy wydali drukiem kazania wrocławskiego pastora Letznera, a z pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży kazań w Niemczech utworzono fundusz na budowę w mieście domu konfirmanta, czyli internatu dla uczniów. Fundusz wsparli także członkowie Związku im. Gustawa Adolfa. Od 9 lipca 1857 roku parafia stała się właścicielem domu z ogrodem na Blaszynie zakupionego za 1,8 tys. talarów. Zarządzaniem domem konfirmanta najpierw zajęła się rodzina maszynisty Leibnera, a potem mistrz krawiecki Anton Sosna i jego żona Henrietta. Zajmowali się 25 dzieci.

Dom konfirmantów utrzymywany był z datków ewangelików oraz dotacji związku im. Gustawa Adolfa. Od 1858 roku także hrabia Gwidon Henckel von Donnersmarck ze Świerklańca co roku przekazywał 600 talarów na utrzymanie 12 dzieci. O ubrania i bieliznę dzieci dbały 63 kobiety i 58 dziewcząt ze Związku Kobiet i Panien im. Gustawa Adolfa. Tarnogórski dom konfirmantów stał się największym we wschodnich Niemczech.

Wkrótce tarnogórski dom konfirmantów stał się za ciasny. Na poddaszu w pokoju o powierzchni 16 metrów kwadratowych mieszkało nawet 11 dziewcząt. Budowa drugiego pokoju nie była możliwa z powodu zbyt wąskich schodów prowadzących na piętro. Policja groziła zamknięciem internatu z przyczyn sanitarnych i zagrożenia pożarem. Wówczas, po śmierci Henrietty Sosny, prowadzeniem domu konfirmanta zajmował się Wilhelm Podziorsky z żoną.

Dzięki poparciu Gwidona Donnersmarcka ówczesny pastor Fedor Bojanowski uzyskał we wrześniu 1888 roku 31 tys. marek od władz państwa na budowę nowego domu konfirmantów. W listopadzie 1888 roku parafia ewangelicka kupiła za 2,4 tys. talarów od Dawida Böhma parcelę o powierzchni 9 arów i 99 metrów. W sierpniu 1890 roku nowy obiekt przekazano parafii. Po zaciągnięciu przez Związek im. Gustawa Adolfa w Powiatowej Kasie Oszczędnościowej 4 tys. marek pożyczki przystąpiono do wyposażenia nowego domu parafialnego. W budynku urządzono mieszkanie dla wikarego, pokoje dla diakonis oraz dużą salę z przedpokojem do zebrań parafialnych i misyjnych. Na budowę wydano 35 tys. 786 marek. Długi spłacono dzięki datkom 102 grup Związku Kobiet i Panien. Oddział lipski przekazał datek 3 tys. 917 marek.

Po konsekracji nowego domu parafialnego 17 października 1890 roku zamieszkały w nim dwie diakonisy z Krośnic, które zajęły się zarządzaniem. Rok później w domu były już trzy diakonisy. Za każdą diakonisę odprowadzano do macierzystego domu diakonis w Krośnicach po 180 marek. Diakonisy tak były zajęte pracą, że obiady gotowały dla nich tarnogórskie parafianki. „Na zmianę 60 rodzin spośród parafian codziennie przygotowuje posiłki i posyła je do domu parafialnego” – pisał pastor Fedor Bojanowski w wydanych w 1892 roku dziejach parafii ewangelickiej w Tarnowskich Górach. Diakonisa Henrietta Broszat zajmowała się 40 dzieci z instytutu konfirmantów, Louise Brandt zajmowała się opieką parafialną, pomocnicą była Minna Mollet. W nowym domu parafialnym siedzibę znalazł także Związek Mężczyzn i Młodzieńców. Ewangelicy utracili dom parafialny w 1945 roku. Dziś w budynku przy ul. Sienkiewicza znajduje się Młodzieżowy Dom Kultury.
 

Ryszard Bednarczyk

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa