Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 24

N U M E R  2 5  -   C Z E R W I E C   2 0 0 7 r.

 Montes Nr 26

 

Aziz-Aly
Pod znakiem Lwa Albionu i Polskiego Orła
Tropem tarnogórskich przyrodników
Jubileusz XXXV-lecia Klubu Turystyki Rowerowej  PTTK  „Jutrzenka”
Przyjęcie wojsk polskich w Tarnowskich Górach
Przebieg obchodu rocznicy 10-cio lecia przyłączenia Śląska do Polski
„Zmartwychwstał górnośląski lud”
Triumfalny pochód czerwonych autobusów
Miejski zakład wodociągowy na wzgórzu Redena
Kolej w historii Tarnowskich Gór
Napoleońscy chłopcy malowani
Tarnogórskie Miejsca Pamięci
W Sejmie o Tarnowskich Górach
Wiejscy konfirmanci
Kim jest Ślązak? – kwestia śląskiej tożsamości
Ksiądz Franciszek Blachnicki
Wpadka nazistów
Z armaty i karabinów
Spółka Bracka
Paweł Roczek
 

 

Tarnogórskie Miejsca Pamięci

 

Pomniki stawia się zwykle dla upamiętnienia i uczczenia ważnych wydarzeń lub zasłużonym postaciom.

Wśród postaci są zwykle monarchowie i duchowni, politycy i wojskowi, odkrywcy i wynalazcy, naukowcy i pisarze jak również sportowcy.


Znajdujemy również postacie bajkowe i symboliczne jak rusałka, neptun, nike, syrena a także zwierzęta.

Wśród wydarzeń upamiętnia się zwykle miejsca zwycięskich bitew jak i miej­sc tragicznych, klęsk, katostrof, zawarcia historycznych układów czy na przykład nadania praw miejskich.

Są też pojedyncze mogiły z pomnikami nagrobnymi jak i całe cmen­tarze wojenne, z I i II wojny światowej.

Są pomniki małe i duże, okazałe i zwykłe, skromne i artystyczne, monumentalne - wykonane jako odlew i jako rzeźba, ze tali, betonu, kamienia lub marmuru a nawet ziemne jako kopce. Stawiane są w miejscach reprezentacyjnych miast, na placach i skwerach, w miejscach widocznych jak również i ukrytych.
Także w Tarnowskich Górach można zobaczyć pomniki różnego rodzaju i często w miejscach do których rzadko kto zagląda.

Warto zainteresować się tymi pomnikami, gdyż często znikają jako nie­odpowiednie w zmieniających się czasach. Obecnie są też ni­szczone przez wandali czy złomiarzy (tak stało się ostatnio z tablicami pamiątkowymi z pomników artylerzystów i powstań ze strzybnickiego parku oraz Żródełka Młodości w Reptach).

Część została zburzona. Takim niechcianym pomnikiem okazał się pomnik z pl. Wolności Wilhelma I, jego podstawa zachowała się i znajduje na terenie Kopalni Zabytkowej.
 


Na rozwidleniu ulic Opolskiej i Opatowickiej na betonowym cokole działo przeciwpancerne skierowane lufą w stronę centrum miasta. Na cokole mosiężna tablica z napisem: „Artylerzystom poległym w latach 1939 - 1945 za wolność Polski”

 
Przy ul. ks. prał. Zygmunta Płonki w prawo od ul. Zagórskiej w parku stoi pomnik składający się z pięciu głazów ogrodzonych metalowym płotkiem. Na środkowym pochyłym głazie okrągła żeliwna tablica z napisem: „Na pamiątkę trzech Powstań Górnośląskich w roku 1919
- 20-21 o wolność naszej Ojczyzny Polskiej”

Dworzec kolejowy: na płycie głaz z orłem i mosiężną tablicą: ,,1939 - 1945, kolejarzom tarnogórskim, poległym w walce z najeźdźcą hitlerowskim o wolność Ojczyzny i pomordowanym w obozach koncentracyjnych” Załoga Węzła PKP Tarnowskie Góry w 25 rocznicę zwycięstwa - wrzesień 1970 r.     Przy ul. Gliwickiej pomiędzy domami nr 252 - 254, prawdopodobnie najstarszy
w naszym mieście pomnik. Granitowy głaz z wykutym krzyżem, pod nim wykuty napis
w języku niemieckim (w większości treść nieczytelna.) Treść czytelna: GRAFEN GUSTAV VON BALLESTREN 24 APRIL 1909. Pomnik upamiętnia wypadek samochodowy któremu uległ
w tym miejscu hrabia Ballestrem


Na ulicy ks. Rudola w miejscu rozebranego tymczasowego
kościoła na dużym poziomym głazie czarna tablica z napisem:
„TU STAŁ TYMCZASOWY KOŚCIÓŁ 1945 -1993”. Za głazem
kościół parafialny pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej.




Przy skrzyżowaniu ulic Pokoju i Styczyńskiego stoją jako pomniki: -parowóz serii TP 1 rok produkcji 1893, - lokomotywa spalinowa serii SM 15 z roku 1965 produkcji Fabryki Lokomotyw w Chrzanowie. Jest to pamiątka po minionej świetności kolei w Tarnowskich Górach.

 
Przy zbiegu ulic Waliski i Spokojnej do ulicy Witosa - Źródełko Młodości, nad którym kapliczka z figurą Matki Boskiej. Powyżej źródełka znajduje się kamień graniczny z wyrytem napisem P, po drugiej stronie Versailles 28.6.1919.

Ulica Bytomska, przed kościołem i szpitalem OO Kamilianów pomnik Jana Pawła II. Przed rozwartą kamienną ścianą klęcząca postać Jana Pawła II. Pomnik zwrócony w kierunku ul. Bytomskiej. Odsłonięcie pomnika: czerwiec 2006 r.

 

U zbiegu ulic Witosa i Kamiennej usytuowany pomnik poświęcony powstańcom. Głaz z krzyżem i tablica z napisem: - „NIE DAMY NASZEJ ZIEMI” - Pamiątka powstań 1919/20/21 - cześć poległym powstańcom na polu walki w roku 1921. Brandt St. Makowski W. Śmieja E. Preszer I. Werner W. Cześć poległym w obozach koncentracyjnych w latach 1939­1945. Kaczmarek A. Gawlik K. Janus E. Gruszka J. Szołtysek M. Wojtek P. Walisko F. Gawlik M.

Na terenie Selezjańskiego Ośrodka w parku, kamienny obelisk zwieńczony konturami orła, od strony zabudowań na cokole harcerska lilijka. Pomnik widoczny z drogi dojazdowej od bramy do Górnośląskiego Centrum Rehabilitacji.

 

Pomnik na cmentarzu komunalnym (wojennym). Na dwóch betonowych poziomych płytach pionowy obelisk z czarną tablicą z napisem: „Ku czci ofiarom terroru hitlerowskiego - 1940 - 1945”

 

Ulica Pokoju - w budynku Zespołu Szkół Techniczno - Usługowych na I piętrze w środkowej części holu w dniu 16.10.2006 r. odsłonięto pomnik patrona szkoły. Na marmurowym postumencie popiersie Jana Pawła II, poniżej złotymi literami napis: „Patron Szkoły Jan Paweł II 1920 - 2006 „ poniżej napisu herb papieski.

Przy ul. ks. kard. Stefana Wyszyńskiego - cmentarz wojenny sąsiadujący z cmentarzem parafii św. Józefa i komunalnym. W jego środkowej części pomnik - głaz z owalną tablicą na której napis: „Cmentarz Wojenny żołnierzy poległych w I i II wojnie światowej”

Cmentarz parafii św. Mikołaja przy ul. W. Witosa. Przed prezbiterium kościoła grób Nieznanego Żołnierza. Z przodu mała tabliczka z czarnym napisem: „GRÓB NIEZNANEGO ŻOŁNIERZA” i mały czarny krzyż. Od strony prezbiterium wysoki drewniany krzyż.

  Szosa ze Strzybnicy do Pniowca. Z prawej strony szosy w lesie alejka prowadząca do pomnika. Na postumencie posadowiony głaz. Na nim biały orzeł z rozpostartymi skrzydłami pod nim tablica o treści: „1939 - 1959 wiernym synom Ojczyzny zamordowanym przez barbarzyńców hitlerowskich w tragicznych dniach września 1939 r. Społeczeństwo”.


Na terenie dawnej lokomotywowni stacji PKP Tarnowskie Góry na odcinku toru jako pomnik ustawiono parowóz typu Ty 45 - 217 produkcji fabryki „Fablok” w Chrzanowie wykonany w 1947 r. Parowóz o mocy 1295 KM przejechał łącznie 1.402.850 km. Ostatnią jazdę odbył w dniu 14 maja 1987 roku. Parowóz widoczny jest z okien pociągów jadących w kierunku Miasteczka Śląskiego.

Ulica Pokoju - przed gmachem Zespołu Szkół Techniczno - Usługowych na zderzaku odcinek kolejowej szyny na której posadowione jest koło parowozu ze skrzydłami. Jest to pamiątka po dawnym Zespole Szkół Kolejowych.   Plac przy ulicy ks. Lewka.
W dniu 19 października 2006 r. w miejscu zburzonej przez hitlerowców synagogi odsłonięto pomnik w kształcie kolumny. W górnej części napis w języku hebrajskim pod nim gwiazda dawidowa i napis w języku polskim -”Nic to innego tylko Dom Boży i brama do nieba” .
Strzybnica. Na cmentarzu w lewej alejce jej środkowej części usytuowana obramowana zbiorowa mogiła z okazałym pomnikiem nagrobnym z orłem u góry. Z przodu pomnika tablica z napisem: „Ś. p. 13 Polakom Ofiarom terroru niemieckiego z września 1939 r. za Ojczyznę, wolność i wiarę Ojców” R i p. po lewej stronie pomnika napis: - w 538 rocznicę Grunwaldu. Po prawej stronie pomnika napis: - społeczeństwo staraniem P.Z.Z.   Cmentarz w Strzybnicy przy ul. Kościelnej, przy środkowej alejce pojedyncza obramowana mogiła z pomnikiem nagrobnym. U góry pomnika medalion z krzyżem pod którym biała tablica z napisem: „Tu spoczywa poległy śmiercią bohaterską w obronie polskości i niepodległości Górnego Śląska śp. Józef Brailich. Powstaniec śląski urodzony dnia 14.1.1900 r. poległy dnia 22.8.1920 r. cześć jego pamięci”.
Skrzyżowanie ulic Gliwicka - Niemcewicza: Krzyż na betonowym postumencie na którym tablica z napisem - „Na pamiątkę powstańców z Reptów poległym pod Olesnem dnia 25.5.1921 w 3 powstaniu o wolność Śląska” - Em. Śmieja, Stan. Brandt, Woj. Makowski, Wac. Werner, Jg. Preszer, cześć bohaterom.   Cmentarz w Strzybnicy - w alejce na jej końcu po lewej stronie przed wysokim krzyżem nakryty lastrikową płytą - Grób Nieznanego Żołnierza. Na płycie czarny krzyż i tabliczka z napisem: „GRÓB NIEZNANEGO ŻOŁNIERZA”
Pomnik upamiętniający cmentarz ewangelicki przy LO im. Stanisława Staszica. Pomnik w kształcie bramy z napisem „Powiadam wam, jeżeli oni będą milczeć, kamienie wołać będą”. Odsłonięty 26 maja dzięki inicjatywie Tarnogórskiej Fundacji Kultury i Sztuki. Projekt i wykonanie Artur Lubos.   Kopalnia Zabytkowa. Podstawa pomnika Wilhelma I który do początków lat 20. XX wieku stał na Placu Wolności w centrum miasta.

Tekst i zdjęcia Henryk Biały
Ciąg dalszy w następnym numerze

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa