Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 22

N U M E R  2 3  -   G R U D Z I E Ń   2 0 0 6 r.

 

 

Fryderyk von Holstein-Beck
Tarnowskie Góry, miasto inteligencji w 19 wieku
Florian i Oscar
Ślubowanie Burmistrza Miasta
Adwentowe tętno
Bombowe ozdoby choinkowe
Sanatorium podziemne pod Tarnowskimi Górami?
Jak obchodzono jubileusz 50-lecia Bractwa Strzeleckiego...?
W kuchennej izbie
Triumfalny pochód czerwonych autobusów
Czym na Śląsku płacono przed dwoma wiekami
Święty Jan Nepomucen na Ziemi Tarnogórskiej
Ksiądz Franciszek Blachnicki
Z opłatkiem u Serdecznych
Stan strachu
Na krańcach ziemi
Tarnogórski wiersz Goethego, czyli wiele hałasu o coś
Tarnogórzanie dla pamięci
Pierwsi polscy radni miejscy
Paweł Waloszczyk
 

CZĘŚĆ I

Jak obchodzono jubileusz
50-lecia Bractwa Strzeleckiego
w Tarnowskich Górach?

Szczególną datą w dziejach tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego były obchody 50 – lecia konfraterni, które zorganizowano w dniach od 31 maja do 4 czerwca 1830 roku. Imprezy przygotowane na tę okoliczność odbywały się przede wszystkim na terenie tworzącego się od początków dziewiętnastego stulecia kompleksu strzeleckiego, na ulicach miasta oraz w kościele parafialnym pw. śś. Apostołów Piotra i Pawła.




Strony tytułowe pieśni wydanych na uroczystość jubileuszu 50-lecia tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego, Wrocław (Breslau), 1830;
wł. Archiwum Państwowe w Katowicach

Zgodnie z obowiązującą tradycją najważniejszą część obchodów święta stanowiły zawody o tytuł jubileuszowego króla strzeleckiego (Schützenkönig). Rozpoczęły się one w poniedziałek drugiego dnia Zielonych Świąt (Pfingsten), tj. 31 maja 1830 roku. O godzinie 15.00 korowód utworzony przez członków organizacji, na czele którego maszerowała orkiestra i poczet sztandarowy, wyruszył ulicami miasta po urzędującego króla, tj. triumfatora turnieju z 1829 roku – nadsztygara Koehlera (Köhlera). Po dotarciu przed jego dom wybrani członkowie towarzystwa oddali w pięciu salwach piętnaście wystrzałów na jego cześć. Po tym uroczystym przywitaniu Koehler (Köhler) dołączył do korowodu i wraz z nim ulicami miasta udał się przed ratusz na tarnogórskim Rynku, a z siedziby władz miejskich odebrano sztandar miejski. Bracia nieśli go uroczyście na czele pochodu razem z proporcami towarzystwa ulicą Strzelecką (Schützenstrasse) prowadzącą do siedziby i strzelnicy organizacji. Po przybyciu na miejsce korowód wśród wystrzałów przeszedł przez specjalnie przygotowaną i przystrojoną girlandami bramę triumfalną usytuowaną w pobliżu wejścia do siedziby towarzystwa. Kwiatami i gałązkami świerku ozdobiono także drzwi wejściowe do budynku, umieszczając nad nimi owalną tablicę z napisem 50 jaehriges Jubilaeum. Wywieszki o podobnej formie umieszczono także na stanowisku strzeleckim, w połowie jego długości. Tak więc tablica po lewej stronie zawierała informację nawiązującą do założenia organizacji (Stiftungs Jahr 1780), środkowa do jubileuszu półwiecza działalności towarzystwa (50 jaehriges Jubilaeum), a umieszczona z prawej – do daty obchodzonej uroczystości (Jubel Jahr 1830). Wszystkie przytoczone teksty wykonano złotymi literami na drewnie.

Zmagania strzelców poprzedziły regulaminowe strzały honorowe na cześć panującego monarchy pruskiego Fryderyka Wilhelma III, urzędującego króla brackiego oraz władz miejskich. Turniej zasadniczy trwał trzy dni, czyli do 2 czerwca, a najlepszym zawodnikiem okazał się miejscowy piekarz Johann Tomalla (Thomalla, Tomala). Fakt ten podano do publicznej wiadomości 2 czerwca w południe, po czym zebrani na strzelnicy Bracia oddali honory nowemu królowi. Zgodnie ze zwyczajem brackim, podczas zawodów wyłaniano także dwóch marszałków (Marschälle). To oni, wspólnie z triumfatorem zawodów, sprawowali honorowe przywództwo nad towarzystwem przez cały nadchodzący rok. Podczas omawianego święta zaszczyty te wywalczyli: dzierżawca bracki Uchter (jako pierwszy) i asystent kasowy Seidel (jako drugi).

W dzień po zakończeniu zawodów 3 czerwca w czwartek odbyła się najbardziej widowiskowa uroczystość obchodów jubileuszu 50-lecia Bractwa, tj. intronizacja zwycięzcy turnieju Zielonoświątkowego. O godzinie 15.00 król i marszałkowie zostali powitani w pobliżu siedziby tarnogórskiej organizacji przez przedstawicieli magistrackich oraz członków towarzystwa, po czym uformowano pochód, który wyruszył na spotkanie ówczesnego starosty bytomskiego, hrabiego Carla Traugotta Henckel von Donnersmarcka. Wraz ze swoim orszakiem oczekiwał on na korowód w pobliżu domu strzeleckiego. Po powitaniu urzędnika landrat dołączył do przybyłych ze swoją świtą, by na czele pochodu wspólnie z nowym królem, dwoma marszałkami, przedstawicielami władz miejskich, inspektorem strzeleckim oraz zarządem Bractwa udać się głównymi ulicami Tarnowskich Gór w kierunku miejsca zamieszkania Johanna Tomalli (Thomalli).

Krzysztof Gwóźdź
Dokończenie w następnym numerze

Zmiany Królów


Ustępujący: Król Krzysztof Koszowski, I Marszałek Henryk Burzyński,
II Marszałek Leonard Woźnica. Panujący: Król Wojciech Szczepkowski,
I Marszałek Jacek Wicher, II Marszałek Andrzej Pilot.

18 listopada na strzelnicy tarnogórskiego Bractwa Kurkowego odbyło się strzelanie o tytuł Króla. Nowym Królem Bractwa Kurkowego został Wojciech Szczepkowski.


Król Królów Okręgu Śląskiego Marian Jeruzal z Jelcza - Laskowic
z pucharem przechodnim

Wraz ze strzelcami z Bytomia, Rudy, Żor, Zabrza, Rybnika, Pszczyny, Raciborza, Jelcza i Wrocławia odbyły się także zawody strzelnicze o tytuł Króla Królów Okręgu Śląskiego. Tytuł ten przypadł Marianowi Jeruzalowi z Jelcza.


Król Okręgu Śląskiego. Ustępujący: Król Jacek Wicher – Tarnowskie Góry, I Marszałek Zbigniew Winiatorski – Żory. Panujący: Król Zbigniew Winiatorski – Żory, I Marszałek Andrzej Janicki – Tarnowskie Góry, II Marszałek Zbigniew Dreszler – Żory.

 

 

 

Jubileusz...

  CZĘŚĆ I
CZĘŚĆ II

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa