Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 8

N U M E R  9   -   2 6   M A R C A   2 0 0 2 r.

 Montes Nr 10

 

300 lat temu
Franciszek Miodek
Kościół w Sączowie
Bouterweckowie
Stary zamek
Z różnych stron Europy
Nauczycielskie tradycje
Kolejarze tarnogórskiej kulturze cz.III
Stanisław Jan Jabłonowski
Kościół p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła
Śląski wzorzec
Tropiciel słów
Od Blachów do Warkoczów
Tarnogórski teatr amatorski
Rys historyczny  wodociągów cz.VIII
Życie społeczno-kulturalne
Wiekowa ale kosztowna szkoła
Tarnogórski Konwikt Biskupi cz.II
Rozmyślania nad Ziemiami Odzyskanymi
Szkolni Inspektorzy
Winda z Edwardem Gierkiem
Wielkanoc u grofa
Śląskie kamienie cz. VIII
 

Ziemięcice

Wiekowa, ale kosztowna szkoła

Z dokumentów parafialnych wynika, że nauką dzieci w Ziemięcicach zajmowali się przez długie lata organiści, którzy zapłatę otrzymywali z parafialnej kasy. Religii nauczali księża, a odpowiedzialnymi za edukację wiejskiej dziatwy byli proboszczowie.


Okolicznościowa kartka pocztowa z Ziemięcic

Pierwsze konkretne zapiski, w których z imienia podany jest nauczyciel, pochodzą z księgi chrztów parafii św. Jadwigi w Ziemięcicach. Pod datą 12 stycznia 1656 roku zapisano:

„została ochrzczona Marianna Zakowa, wnuczka Scholarcha [nauczyciela] Valentina z Ziemięcic, który był już w podeszłym wieku”.

Istnienie szkoły parafialnej w Ziemięcicach odnotowali kościelni wizytatorzy w swoich protokołach z lat 1679 i 1765. Pisali, że we wsi istniał kościół i parafialna szkoła. W starej kronice szkolnej wspomniany jest także Wojtek, lubiany we wsi stolarz, któremu w 1790 roku rodzice płacili za nauczanie dzieci. Aż do roku 1800 w Ziemięcicach nauczano w jezyku polskim. Później językiem wykładowym stał się niemiecki. W roku 1831, gdy nauczycielem był niejaki Flegel, do szkoły parafialnej uczęszczało 143 uczniów. Lekcje odbywały się w domu nauczyciela.

Dopiero w 1838 roku w pobliżu dzisiejszego boiska szkolnego zbudowano drewniany budynek kryty słomą. W tym pierwszym we wsi osobnym budynku szkolnym znajdowały się: klasa, pokój mieszkalny nauczyciela, kuchnia i komórka dla zwierzat. Koszty budowy szkoły ponieśli hrabia Strachwitz, ówczesny właściciel wsi oraz gmina.

W latach 1844-1856 w budynku szkolnym mieszkał Johann Thoma, nauczyciel, który założył księgę uczniów. Odnotowywał w niej nazwiska i imiona uczniów, daty ich urodzenia i lata nauki oraz stopnie. Kiedy Johann Thoma rozchorował się i odszedł na rentę, otrzymywał 40 talarów na swoje utrzymanie.

Jego następca Karol Wilimsky, był nauczycielem i organistą. Otrzymywał 20 talarów wynagrodzenia, bezpłatne mieszkanie, 9 ton węgla oraz ogródek warzywny, a także prawo do darmowego wypasu dwóch krów i jednej świni. Karol Wilimsky pracował w szkole od 1857 do 1904 roku.

Kiedy w roku 1873 do szkoły zaczęło uczęszczać 300 dzieci z Ziemięcic, Przezchlebia i Świętoszowic, zapadła decyzja o budowie nowej szkoły. Za 800 talarów robotnicy pod nadzorem niejakiego Morawca, mistrza budowlanego z Zabrza, w ciągu pół roku postawili murowany budynek nowej szkoły. Pierwszego pażdziernika 1874 roku królewski inspektor budowlany z Gliwic o nazwisku Buchmann dokonał odbioru budowli. W tym samym dniu ksiądz Antoni Kopetzki poświęcił budynek, który po dobudowaniu w 1910 roku północnego skrzydła, przetrwał do dziś. Karol Wilimsky za swoje zasługi odznaczony został po 50 latach pracy orderem rodu Hohenzollernów.

Kierownikiem szkoły od 1904 roku był Rochus Kuczera, absolwent seminarium nauczycielskiego w Głuchołazach. Po przejściu na emeryturę w 1932 roku Rochus Kuczera wsławił się napisaniem „Historii wsi Ziemięcice”. Skorzystał z dokumentów Urzędu Stanu Cywilnego, który istniał w ziemięcickiej szkole od 1874 roku. Jako urzędnik miał dostęp do akt archiwów w Gliwicach i Wrocławiu. Praca Rochusa Kuczery przetrwała w rękopisie do dzisiejszych czasów. Przetłumaczył ją i wykorzystał w 1998 roku do napisania po polsku kroniki Ziemięcic Wilhelm Kowolik, historyk amator i filatelista.

W roku 1930 do ziemięcickiej szkoły przybył nauczyciel Gustaw Rother. Dziesięć lat póżniej Rother został kierownikiem szkoły popieranym przez działaczy NSDAP.

„Pan Rother to był wyjątkowy człowiek, traktował dzieci jak barany-uczył tylko polityki, bił nie tylko kijem, w dodatku ile chcial i kiedy chciał, przeważnie nie z powodu złej nauki”, wspomina kierownika z nazistowskich czasów Wilhelm Kowolik.

Po wojnie Gustaw Rother uciekł do Niemiec. Pierwszym polskim kierownikiem szkoły w 1945 roku został Teodor Koziołek. Nie był nauczycielem z zawodu, ale ukończył odpowiednie kursy. W nauczniu pomagała mu żona Anna.

Poziom nauczania w ziemięcickiej szkole aż do 1960 roku był bardzo niski. „Po ukończeniu 7 klasy mogliśmy konkurować [choć nie zawsze zwycięsko] z 5 klasą z obojętnie wybraną szkołą w mieście”, zauważył z ironią Wilhelm Kowolik, autor kroniki Ziemięcic, wydanej drukiem w 2000 roku.

Poziom nauczania podniósł się w szkole dopiero w latach 60. XX wieku. Wtedy pozwalano już młodzieży wiejskiej w całej Polsce emigrować do miast, a nie tylko pracować w RGR-ach.

RYCH

 

 

Herbarz Tarnogórski

Hörning
Tarnowscy
Wrbna

Śląskie rzemiosło

Kowale ślusarze

Tarnogórskie Kolekcje

Fotografie Jana Melcera
Śląska porcelana
Dawne widokówki

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa