Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 8

N U M E R  9   -   2 6   M A R C A   2 0 0 2 r.

 Montes Nr 10

 

300 lat temu
Franciszek Miodek
Kościół w Sączowie
Bouterweckowie
Stary zamek
Z różnych stron Europy
Nauczycielskie tradycje
Kolejarze tarnogórskiej kulturze cz.III
Stanisław Jan Jabłonowski
Kościół p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła
Śląski wzorzec
Tropiciel słów
Od Blachów do Warkoczów
Tarnogórski teatr amatorski
Rys historyczny  wodociągów cz.VIII
Życie społeczno-kulturalne
Wiekowa ale kosztowna szkoła
Tarnogórski Konwikt Biskupi cz.II
Rozmyślania nad Ziemiami Odzyskanymi
Szkolni Inspektorzy
Winda z Edwardem Gierkiem
Wielkanoc u grofa
Śląskie kamienie cz. VIII
 

 

Tarnogórski teatr amatorski

Ziemia tarnogórska znana jako kolebka górnictwa kruszcowego posiada także piękną kartę historyczną w walce o utrzymanie polskości w czasie plebiscytu. Doniosłą rolę w tej walce spełniały organizacje kulturalno-oświatowe i patriotyczne, a w szczególności zespoły chóralne, teatralne i muzyczne niosąc polską mowę i pieśń do wszystkich zakątków ziemi śląskiej.


L.Kruczkowski „Niemcy” (1960 r.)

Wówczas z inicjatywy Józefa Piernikarczyka w naszym mieście powstał wędrowny zespół teatralny „Wesołość”. Aktywny udział w zespole brali m.in. Antoni Talaga, Zofia Białasowa, Augustyn Czaja. Po II wojnie światowej stali się oni konynuatorami tych tradycji.


Lutowski „Wzgórze 35” (1963 r.)

Głód polskiego słowa, książki, muzyki był olbrzymi, dlatego też ruch kulturalno-oświatowy od pierwszych dni po 1945r. nabrał wielkiego rozmachu. Już w kwietniu 1945r. powstał zespół teatralny przy Domu Kultury w którym swój debiut miał Kazimierz Stawiński - wystawił sztukę pisarki B.Wordeżanki pt. „Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz”. Rok później działały już dwa zespoły teatralne, jeden przy Powiatowym Domu Kultury, a drugi z tradycjami kolejarskimi przy ZZK, gdzie m.in. bardzo aktywnie działali plebiscytowi weterani Antoni Talaga, Zofia Białasowa oraz nowa postać - entuzjasta sztuki teatralnej - zawiadowca stacji PKP Strzybnica - Michał Gilewicz.


M.Grab - „Skok przez skórę” (1958 r.)

W 1953r. obydwa zespoły się połączyły w jeden prężny zespół przy Domu Kultury Kolejarza. W tym to zespole już wszyscy razem rozpoczęli wielka przygodę amatorską, która przysporzyła ziemi śląskiej wiele przeżyć kulturalnych.

W 1953r. Antoni Talaga, Kazimierz Stawiński i Michał Gilewicz występowali w sztukach „Klub Kawalerów” M.Bałuckiego, „Zaprzęgaj konia”, „Okno w lesie”, w „Moralności pani Dulskiej” G.Zapolskiej (1954) oraz „Grzegorzu Dyndale” Moliera, „Zemście” A.Fredry (1955) oraz w „Igraszkach z diabłem” J.Drdy (1955).
 

W 1956r. M.Gilewicz podjął się reżyserii dramatu A.Ostrowskiego „Burza”, z którym zajął na Elimiancjach Wojewódzkich 2 miejsce. Od tej chwili premiery - jedna goni drugą. „Damy i Huzary”, A.Fredro (1956), „Niewinna historia” (1957), „Ich czworo” (1958), „W małym domku” Rittnera (1959). Długo Michał Gilewicz pracował nad wystawieniem „Niemców” L.Kruczkowskiego. Kreuje w niej postać prof. Sonnenbrucha. Kazimierz Stawiński gra wachmistrza Schultza. Sztuka długo pozostawała w repertuarze (40 spektakli) i przyczyniła się w dużym stopniu do uzyskania przez zespół I miejsca w ogólnopolskich eliminacjach zespołów teatralnych ZZK.
 

 


M.Gilewicz
- reżyser i aktor
 

W 1962r. zespół został laureatem nagrody Ministra Kultury i Sztuki za całokształt działalności artystycznej i ideowo-wychowawczej.

W 1963r. Michał Gilewicz wystawił sztukę - gigant z historii walk o Śląsk w czasie plebiscytu - Lutowskiego „Wzgórze 35”. Została bardzo ciepło i z uznaniem przyjęta przez społeczeństwo Tarnowskich Gór. Ze względu na olbrzymią ilość dekoracji i obsady sztuka była grana tylko w DKK w Tarnowskich Górach i jedyny raz w eliminacjach wojewódzkich w Chorzowie.

W 1965r. Michał Gilewicz podjął się reżyserii „Suity gwarkowskiej” Świdra, w której udział brało 120 osób z Zespołów Domu Kultury Kolejarza. Wystawiona została we wrześniu 1965r. na otwarcie „Dni Gwarków” na tarnogórskim Rynku.

Niestety postępująca choroba i śmierć w 1978r. kończyły drogę działacza i gorącego entuzjasty dramatu. Również rozpoczęty remont DKK w 1967r. przerwał działalność zespołu.

Równolegle od 1945r. w ruchu teatralnym kroczył inny wielki talent - Kazimierz Stawiński. Nieprzerwanie brał udział w pracy zespołu do 1966r. Lubił trudne role - był niezrównanym Papkinem w „Zemście”, świetnym porucznikiem w „Damach i Huzarach”, sztukach Aleksandra Fredry.

Jego działalność wykroczyła poza zespół teatralny. Został niezrównanym konferansjerem w DKK. Brał udział w reżyserii programów słowno-muzycznych, uczył recytacji i sam często był wykonawcą.

Od pierwszych „Dni gwarków” w 1957r. Kazimierz Stawiński podjął się trudnego zadania - prowadzenia spikerki aż do 1983r. Niestety choroba nie pozwoliła na dalszą działalność. Zmarł 18 marca 1986r.

Henryk Jaksik
Zdjęcia ze zbiorów autora

 

 

Herbarz Tarnogórski

Hörning
Tarnowscy
Wrbna

Śląskie rzemiosło

Kowale ślusarze

Tarnogórskie Kolekcje

Fotografie Jana Melcera
Śląska porcelana
Dawne widokówki

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa