Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 8

N U M E R  9   -   2 6   M A R C A   2 0 0 2 r.

 Montes Nr 10

 

300 lat temu
Franciszek Miodek
Kościół w Sączowie
Bouterweckowie
Stary zamek
Z różnych stron Europy
Nauczycielskie tradycje
Kolejarze tarnogórskiej kulturze cz.III
Stanisław Jan Jabłonowski
Kościół p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła
Śląski wzorzec
Tropiciel słów
Od Blachów do Warkoczów
Tarnogórski teatr amatorski
Rys historyczny  wodociągów cz.VIII
Życie społeczno-kulturalne
Wiekowa ale kosztowna szkoła
Tarnogórski Konwikt Biskupi cz.II
Rozmyślania nad Ziemiami Odzyskanymi
Szkolni Inspektorzy
Winda z Edwardem Gierkiem
Wielkanoc u grofa
Śląskie kamienie cz. VIII
 

Z dziejów Rybnej

Od Blachów do Warkoczów

Na przełomie wieków XV i XVI żyło w Rybnej 15 chłopów i 1 zagrodnik. Stał tu też prawdopodobnie młyn. W ciągu XVI stulecia, wraz ze wzrostem wydobycia rudy srebra i ołowiu na terenie osady, zwiększyła się i liczba ludności.


Pałac w Rybnej nocą

Mieszkali w drewnianych chatach zrębowych, krytych strzechą słomianą ustawionych wzdłuż drogi (obecnej ul. Powstańców Warszawskich). Z Rybnej, ze względu na znajdującą się tu siedzibę właścicieli - Blachów, zarządzano sporym obszarem okolicznych ziem, np. również tereny dzisiejszej Strzybnicy i Piasecznej.

Górnictwo na polach rybnieńskich rozwinęło się właściwie w XVI w. Wydobywany w jednym z 96 szybów kruszec przetapiano następnie zaraz na miejscu w hucie Skrizkyego. Istniała tutaj także płuczka. Było to urządzenie składające się z wielu połączonych korytek drewnianych, w których przepływająca woda oddzielała zanieczyszczenia od metalu, przygotowując go do przetopu. Od lat osiemdziesiątych tego wieku eksploatacja złóż zaczęła jednak słabnąć, by zaniknąć ostatecznie w latach wojny trzydziestoletniej (1618-1648).

 
Pałacowe wnętrza

Po upadku kopalnictwa miejscowa ludność zmieniła profesję. Na licznych dopływach rzeki budowano nowe młyny, urządzano kolejne hodowlane stawy rybne, uprawiano nawet chmiel do produkcji podstawowego wówczas napoju - piwa. Rozwijały się również inne dziedziny rolnicze i hodowlane, a wieś przeistoczyła się w zaplecze tarnogórskich hut, dostarczając m.in. drewna. Wprawdzie jeszcze około połowy XVII w. rozpoczęto prace nad budową sztolni Boże Dopomóż pod terenami Rybnej, jednak - jak się miało okazać - nigdy jej nie ukończono.

Pierwsi właściciele, rycerska rodzina Blachów, była panami tutaj aż do roku 1726. Następnie sprzedano majątek Janowi Kotulińskiemu. Kolejnymi dziedzicami Rybnej stali się w połowie XVIII stulecia Warkocze. Wieś zamieszkiwało wtedy 107 ludzi. Istniały tu 3 młyny oraz jeden folwark. Mieszkańcy należeli do parafii w Starych Tarnowicach. Tam około połowy XVIII w. utworzono szkołę przy plebani; uczęszczały tam i dzieci z Rybnej.

Na gruntach zakupionych w latach 1783-1790 przez hrabiego Redena od pana posiadłości, Karola Warkocza wybudowano największą na Śląsku hutę srebra i ołowiu „Fryderyk” (niem.: Friedrichshütte). Wokół zakładu postawiono nowe domy dla pracowników, dając w ten sposób początek nowej osadzie - Strzybnicy. Dalsza rozbudowa zmieniła oblicze rolniczej dotychczas Rybnej.

Wielu spośród mieszkańców wsi właśnie w hucie znalazło zatrudnienie. Ich liczba stale odtąd wzrastała, np. w 1828 r. żyło już we wsi 335 osób. Wiązał się z tym także rozwój przestrzenny wsi. Domy budowano odtąd nie tylko przy jedynej drodze, lecz również w pewnym od niej oddaleniu (tzw. wielodrożnica). Porzucano nietrwały materiał budowlany, jakim było drewno, na rzecz solidniejszego kamienia i cegły. Zmniejszyła się także odległość od szkoły. W 1819r. otwarto nową w pobliskiej Piasecznej.

Kamil Łysik,
Pałac w Rybnej i jego właściciele...

 

 

Herbarz Tarnogórski

Hörning
Tarnowscy
Wrbna

Śląskie rzemiosło

Kowale ślusarze

Tarnogórskie Kolekcje

Fotografie Jana Melcera
Śląska porcelana
Dawne widokówki

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa