Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 8

N U M E R  9   -   2 6   M A R C A   2 0 0 2 r.

 Montes Nr 10

 

300 lat temu
Franciszek Miodek
Kościół w Sączowie
Bouterweckowie
Stary zamek
Z różnych stron Europy
Nauczycielskie tradycje
Kolejarze tarnogórskiej kulturze cz.III
Stanisław Jan Jabłonowski
Kościół p.w. św. Apostołów Piotra i Pawła
Śląski wzorzec
Tropiciel słów
Od Blachów do Warkoczów
Tarnogórski teatr amatorski
Rys historyczny  wodociągów cz.VIII
Życie społeczno-kulturalne
Wiekowa ale kosztowna szkoła
Tarnogórski Konwikt Biskupi cz.II
Rozmyślania nad Ziemiami Odzyskanymi
Szkolni Inspektorzy
Winda z Edwardem Gierkiem
Wielkanoc u grofa
Śląskie kamienie cz. VIII
 

Dzieje zamku w Tworogu cz.I

Stary zamek w Tworogu

W Tworogu po prawej stronie probostwa, przy tzw. pl. Św. Walentego stoi budynek z XVIII w. Przed dziesięcioleciami w połowie był spichlerzem, a w połowie więzieniem. Przez budynek poprowadzony przejazd, przez który swobodnie można było przejechać drabiniastym wozem. Kraty po więzieniu i ślady po bramie przejazdowej można zobaczyć do dziś. Wśród mieszkańców miejsce to zwyczajowo nazywano „Altes Schloss’...

  
Wnętrza pałacu w Tworogu przed 1945r.

Kronikarz z Tworoga, ks. Hoschek w 1795r. zapisał: „Był inny zamek zwany starym lub mniejszym, który stał niegdyś niedaleko od zamku większego...”. Do dziś w ogrodzie, przy spichlerzo-więzieniu można napotkać fundamenty po budynku który mógł być starym zamkiem. Wynikałoby z tego, że spichlerz został wybudowany częściowo na fundamentach poprzedniego budynku, kiedy ten stracił swoją użyteczność. Kilkaset metrów dalej, na parceli przyzamkowej w kierunku zachodnim został wybudowany przed 1679r. drugi zamek, prawdopodobnie przez hr. Jerzego Leonarda de Colonna. Ks. Hoschek odnotował: „W Tworogu jest zamek czyli pałac, nie bardzo rozległy, jednak regularnie zgodnie ze sztuką budowlaną wystawiony”. Dalej opisuje sielankowe miejsce, obfite w zieleniec. „Kaplica Najśw. Serca Jezusowego, stojąca na placu zamkowym pod bardzo wysokimi drzewami”. Faktycznie dęby i inne liściaste drzewa zachowały się do dzisiaj, natomiast okalające zamek lipy, wiązy i kasztanowce ze względy na wiek runęły lub zostały ścięte. Zanotował także, iż „Na środku placu przed zamkiem, wymurowana kolumna, na szczycie której przedstawiona jest figura Niepokalanej świętej Dziewicy...”. Najprawdopodobniej kolumna ta stoi dziś na cmentarzu przykościelnym, postawiona tam przez ks. Knosałę.

Jak wyglądał drugi zamek do dziś nie wiadomo. Nie udało się znaleźć żadnych dokumentów. Ciekawe, czy grafika starych pieczęci Tworoga odzwierciedlała ówczesny zamek, czy też jest tylko symbolicznym pokazaniem tego budynku.

Kiedy 200 lat temu, w sierpniu 1802r. ks. Hoschek odchodził na inną placówkę ostatnim zdaniem zanotowanym przez niego w kronice było: „W Tworogu podwyższono zamek w 1802r.” W tym czasie właścicielem zamku był hr. Filip de Colonna. Za jego rządów zamek został przebudowany, prawdopodobnie przez mistrza budowlanego Fryderyka Wilhelma Degnera. Zamek został poszerzony i powiększony. Można zatem przyjąć, że to już trzeci zamek. Otrzymał wygląd klasycystyczny, z zewnętrznym gładkim otynkiem, z mansardowym dachem krytym gontem, po środku ryzalit z głęboką wnęką i balkonem wspartym na kolumnach. Według miejscowego podania, owe kolumny były wykonanego z ostatniego wytopu żelaza w Tworogu. Świadek tamtych czasów urzędnik J.F.Zoellner zanotował: „Ostatnią dymarkę w Tworogu wygaszono w 1799r.” Kolumny mają 380 cm wysokości i ok. 50 cm. średnicy. Jeżeli są pełne to każda z nich waży ok. 130 cetnarów czyli ok. 7 ton.

Z czasów budowy balkonu zachowała się legenda o dziecku, które wypadło właśnie z tego balkonu. Na szczęcie jakowymś cudem nic mu się nie stało. W podzięce naprzeciw zamku jako wotum ustawiono figury trzech świętych. Z czasem przeniesiono je w pobliże kościoła.

Fryderyk Zgodzaj

 

 

  

Zamek...

 CZĘŚĆ I
CZĘŚĆ II
CZĘŚĆ III

Herbarz Tarnogórski

Hörning
Tarnowscy
Wrbna

Śląskie rzemiosło

Kowale ślusarze

Tarnogórskie Kolekcje

Fotografie Jana Melcera
Śląska porcelana
Dawne widokówki

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa