Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 7

N U M E R  8   -   2 0   G R U D N I A   2 0 0 1 r.

 Montes Nr 9

 

Święta i sensacje
Józef Potyka
Żyrandole z wozu drabiniastego
400 lat temu
Ignacy Krasicki
inż. Feliks Piestrak
Kolejarze tarnogórskiej kulturze cz.II
Z dziejów hutnictwa nad Małą Panwią cz. IV
Odkrywanie przeszłości
50 lat Zespołu Szkół Ekonomicznych cz II
Tarnogórski Konwikt Biskupi
Pierwsi mieszkańcy
Śląskie Boże Narodzenie
Od dynamitu do papieru
Pielgrzymka z historią
Meandry kolei
Kościół p.w. św.Anny
Śląskie odrębności
Maszyna
Parada wielkich cz.II
Krople atramentu płyną w żyłach kultury
Rys historyczny  wodociągów cz.VII
Automatyzacja za 50 gr.
Widły czy widelec
Segiet
Hrabia z Karłuszowca
Śląskie kamienie cz. VII
 

CZĘŚĆ VII

Rys historyczny budowy
i rozbudowy miejskich urządzeń wodociągowych

W roku 1893 rozpoczęto budowę drugiego przewodu magistralnego f200 mm ułożonego wzdłuż ul. Opolskiej i Powstańców aż do Domu Ludowego (kultury) i dalej o średnicy 170 mm, aż do ul. Dworcowej. Przewód ten uzbrojono w zasuwy i hydranty oraz połączono go z istniejącymi przewodami. Ciśnienie wody w sieci miejskiej ustalone zostało na podstawie różnicy wysokości zbiornika wody zlokalizowanego przy ujęciu wody, a punktami poboru. Wysokość tego ciśnienia wynosiła średnio 1,68 atmosfery.

Ponieważ w mieście zaczęto budować wysokie budynki mieszkalne nie wszędzie i nie na wszystkie piętra można było doprowadzić wodę. Dla podniesienia ciśnienia wody u odbiorców ustawiono w roku 1903 obok komina rurę f200 mm, o wysokości 16m. W ten sposób podniesiono ciśnienie wody w sieci, ale tylko w godzinach od 6.00 rano do 16.00 po południu, kiedy pompy były czynne. W nocy kiedy urządzenie pompowe było nieczynne ciśnienie spadało, a rozbiór wody odbywał się z zbiornika.

Równolegle z rozbudową i modernizacją urządzeń sieci rozdzielczej zwiększyła się ilość podłączeń domowych. W roku 1887 ilość ich wynosiła 280 i w tym roku zaczęto zabudowywać u odbiorców wodomierze. Zamontowanie liczników wody nie było przymusowe. Z czasem znowu zaczęły występować braki w dostawie wody dla miasta. Powodem była mała wydajność pomp na ujęciu wody. Aby zapobiec marnotrawstwu wody i nielegalnym poborom zlikwidowano w roku 1894 wszystkie zdroje czerpalne na sieci, a było ich 15.

Zabudowane w roku 1887 urządzenia pompowe okazały się z czasem niewystarczające dla pokrycia zapotrzebowania wody. Po kilku naradach i opiniach rzeczoznawców postanowiono zmienić napęd pomp i przejść z pary na elektryczność. Ponieważ w roku 1903 uruchomiono w mieście gazownię, która dostarczała gaz dla potrzeb mieszkańców postanowiono użyć również gazu koksowniczego jako medium napędowe. Zlikwidowano stare kotły parowe. Do ujęcia wody wzdłuż ul. Lublinieckiej (Opolskiej) wybudowano nowy ciąg gazowy f80 mm. Na ujęciu ustawiono 2 silniki gazowe, które uruchamiały prądnicę. Dla agregatów pompowych napędzanych elektrycznie wykuto na podszybiu komorę w dolomicie o wymiarach 4,0 m x 3,4 m x 2,5 m. W pomieszczeniu na podszybiu ustawiony został agregat pompowy złożony z pompy systemu „Sulzer” napędzanej od silnika elektrycznego firmy „Algemeine Elekrizitäts Gesellschaft”. Silnik gazowy posiadał moc 35 koni mechanicznych i napędzał prądnicę z fabryki „Bracia Korting”. Z komory tłocznej w podziemiu poprowadzono przewód tłoczny f150 mm po prawym ociosie aż do zbiorników na powierzchni. Wydajność pompy wynosiła 70 m3 na godzinę, zaś wysokość podnoszenia 72 m. Częste awarie pompy na podszybiu i wynikające z tego braki w zaopatrzeniu ludności zmusiły do ustawienia w roku 1906 na podszybiu drugiego agregatu pompowego o tych samych właściwościach jak dotychczas pracujący. Rury połączono w jeden przewód tłoczny i w ten sposób zyskano pełną rezerwę awaryjną. Urządzenie to kosztowało 26 700 marek. Urządzenia zainstalowane w roku 1906 długo przetrwały produkując wodę dla potrzeb miasta. Ponieważ wydajność ujęcia była duża w szybkim tempie rozbudowano sieć w mieście. Co roku budowano nową sieć w ulicach, gdzie budowano domy, a mianowicie w ul. Sienkiewicza i Nakielskiej (1910r), a przede wszystkim w starych ulicach wokół rynku.Ten system zapotrzebowania miasta w wodę przetrwał dosyć długo. Szybka rozbudowa miasta i wznoszenie wielopiętrowych budynków mieszkalnych wokół Rynku, spowodowało iż ciśnienie w sieci w okresie wzmożonego odbioru spadało. Rura o wysokości 16 m mająca podnieść ciśnienie wykonana na ujęciu wody okazała się za mała dla utrzymania ciśnienia. W roku 1925 nowe polskie władze miejskie wybudowały wieżę ciśnień. Budowa, która kosztowała 1 695 zł. wykonała firma „Monier” z Katowic. Wieża o konstrukcji żelbetowej z kopułą żelbetową stoi po dzień dzisiejszy. Jest wysoka na 45 m i pod kopułą posiada zbiornik o pojemności 500 m3. Budowa i oddanie do użytku zbiornika wieżowego pozwoliło na utrzymanie ciśnienia w sieci przez całą dobę oraz doprowadzenie wody na najwyższe kondygnacje. Awarie urządzeń pompowych względnie głównych przewodów zasilających powodowały to, iż na czas remontu tych urządzeń miasto pozostawało bez wody. W związku z tym władze miejskie podjęły decyzję awaryjnego zasilania miasta z innego źródła.

Materiały ze zbiorów PWiK sp. z o.o.
Materiał promocyjny

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa