Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 7

N U M E R  8   -   2 0   G R U D N I A   2 0 0 1 r.

 Montes Nr 9

 

 

 

 

 W NUMERZE:

Święta i sensacje
Tym razem czas świąt to czas ciekawej lektury naszego „Montesa”. Nie małą sensacją jest artykuł o pobycie w naszym mieście Ignacego Krasickiego. Na pewno na trwałe postać tego wybitnego pisarza XVIII-wiecznej Polski znanego bardziej jako Książę-Biskup Warmiński wejdzie do historii Tarnowskich Gór.

Józef Potyka
Dr Józef Potyka, długoletni dyrektor Spółki Brackiej w Tarnowskich Górach był wybitną postacią międzywojennego Śląska. W tym roku minęła 115 rocznica jego urodzin.

Żyrandole z wozu drabiniastego
W budynku byłej stodoły na terenie siedziby Nadleśnictwa Brynek gromadzone są pamiątki i narzędzia związane pośrednio lub bezpośrednio z pracą ludzi lasu. Stodołę, zaadaptowaną na Izbę Leśną, otwarto w połowie 2000r. i od tego czasu eksponatów przybywa.

400 lat temu
Sto lat wcześniej nikt nie słyszał o Tarnowskich Górach. No, może do niektórych dotarła wieść, że na polach koło Tarnowic odkryto kruszec. W 1601r. sytuacja diametralnie się zmieniła. Miasto gwarków należało do największych na Górnym Śląsku, a „Złoty Wiek” Tarnowskich Gór pod rządami Hohenzollernów trwał.

Ignacy Krasicki
Literat, książę-biskup warmiński, książę-arcybiskup Gniezna
Jeden z najważniejszych twórców polskiego oświecenia. Najbardziej znany jest jako autor bajek, które jako pierwsze z jego dzieł poznają mali Polacy. Od dziś tarnogórzanie mogą wpisać jego osobę na listę swych słynnych gości.

Inż. Feliks Piestrak
W pierwszych latach przynależności Śląska do Polski, jeśli konieczne było skierowanie kogoś do pracy na Śląsku, władze wybierały osoby zdolne, wybitniejsze, mogące prawdziwie przysłużyć się tej ziemi. Do takich należał inżynier Feliks Piestrak, człowiek o rozległej wiedzy i doświadczeniu, o wielostronnych zainteresowaniach a zarazem doceniający wartości humanistyczne.

Kolejarze tarnogórskiej kulturze cz. II
Działalność Domu Kultury Kolejarza w Tarnowskich Górach od sierpnia 1953r. do 1968r. Zespoły artystyczne prowadziły intensywną i twórczą działalność podkreślając swoją obecność w lokalnych i ogólnokrajowych imprezach kulturalnych.

Z dziejów hutnictwa nad Małą Panwią cz.IV
Wiek XVIII a właściwie wojny śląskie i ich konsekwencje przyniosły wiele zmian nie tylko politycznych. Celowo prowadzona przez władze pruskie akcja kolonizacyjna zwana fryderycjańską zagęściła sieć osadniczą na tym terenie. Powstało szereg nowych osad, gwałtownie począł rozwijać się przemysł górniczy i hutniczy. Założono wiele nowych obiektów hutniczych.

Odkrywanie przeszłości
Badanie przeszłości może być ciekawe, a również nader mozolne a czasami wręcz nudne. Wyniki poszukiwań mogą jednak zaskoczyć. Niespodzianką dla wielu będą efekty poszukiwań tarnogórzanina p. Jerzego Filipka, który opisał swą przygodę z historią w liście do redakcji.

50 lat Zespołu Szkół Ekonom. w Tarn. Górach cz.II
Potrzeby gospodarcze i społeczne regionu powodowały, że kształcono w szkole techników rachunkowości, finansów i rachunkowości oraz techników o specjalności "ekonomika i organizacja przedsiębiorstw". Wydział dla Pracujących kształcił przede wszystkim w specjalności "ekonomika i organizacja przedsiębiorstw handlowych".

Tarnogórski Konwikt Biskupi
W procesie rozwoju szkolnictwa tarnogórskiego w latach II Rzeczypospolitej chlubną kartę zapisał także internat konwiktu biskupiego, który jako jeden z sześciu istniejących wtedy w „grodzie gwarków” obiektów tego typu, spełniał obok szeregu innych ważkie zadanie w dziedzinie umacniania i rozwijania pozycji szkoły średniej.

Pierwsi mieszkańcy
Rybna należy do starszych wsi regionu tarnogórskiego. Na jej terenach przebywał człowiek już w czasach starożytnych, tzn. jeszcze zanim osada otrzymała obecną nazwę oraz nim została wymieniona po raz pierwszy w dokumentach.

Śląskie Boże Narodzenie
Święta Bożego Narodzenia zawsze były wielkim przeżyciem. W tym przypadku zresztą tradycje są przestrzegane do dziś. Kiedy się buntowałam przeciw pieczeniu pierników w domu (wolę po prostu kupić), Matka mi na to nie pozwalała.

Od dynamitu do papieru
Dzieje fabryki papieru w Boruszowicach
Boruszowice - niewielka miejscowość leżąca w pobliżu Pniowca, znana jest z produkcji papieru. Tamtejsza fabryka powstała w miejscu związanym wcześniej z zupełnie innym rodzajem wytwórczości. Na przełomie XIX i XX w. specjalizująca się w produkcji materiałów wybuchowych oraz tworzyw sztucznych spółka Lignose AG., wybudowała w Boruszowicach fabrykę prochu.

Pielgrzymka z historią
Mijający rok był rokiem szczególnym w dziejach pielgrzymki ślubowanej z Tarnowskich Gór do Piekar Śląskich. Tradycyjnie lipcowa pielgrzymka była bowiem tym razem pierwszą w nowym tysiącleciu i stuleciu.

Meandry kolei
Przyzwyczailiśmy się, że trasa kolejowa z Tarnowskich Gór do Katowic wiedzie przez rolnicze krajobrazy Nakła Śląskiego, malowniczy Radzionków, pełen familoków Karb, zabytkowy Bytom i przemysłowy Chorzów. Jednak nie od początku tak było. Linia kolejowa do dzisiejszej stolicy województwa kilkakrotnie zmieniała przebieg, meandrowała niczym kapryśna rzeka, żeby w końcu przybrać obecną trasę.

Kościół p.w. św. Anny
Według stanu z 1 grudnia 1992 roku, na terenie diecezji gliwickiej znajduje się sześć kościołów p.w. św. Anny. Jednym z nich jest kościół parafialny w Tarnowskich Górach, przy ul. Gliwickiej.

Śląskie odrębności
Skąd się wzięły?
To, że Ślązacy są specyficzną grupą społeczną zauważyć można gołym okiem. Jednak aby tę odmienność zrozumieć należy zwrócić uwagę na jej dwie, powiązane ze sobą przyczyny: położenie Śląska i jego historię.

Maszyna
Maszyna ogniowa - jak pierwotnie nazywano maszynę parową - została sprowadzona z Anglii do Tarnowskich Gór przez hrabiego Fryderyka Wilhelma von Redena pod koniec XVIII w. Była jedną z pierwszych w Europie poza Anglią. Fakt jej zainstalowania w podtarnogórskiej kopalni „Fryderyk” został tak mocno nagłośniony, że praktycznie to właśnie tutaj zaczęła się jej kontynentalna kariera.

Parada wielkich
W poprzednim Montesie opublikowaliśmy listę monarchów i innych przedstawicieli dynastii jacy odwiedzili ziemię tarnogórską. Dziś część druga poświęcona nie aż tak wysoko urodzonym, ale równie znaczącym dla dziejów naszego kontynentu, a czasami i całego świata.

„...Krople atramentu płyną w żyłach kultury...”
Jest taka książka, której przeczytanie staje się zaklęciem otwierającym drogę ku zaczarowanym w nas marzeniom, ku urodzie słowa, ku jego życiodajnej mocy. Książka ta nazywa się „Alchemia słowa”. Napisał ją Jan Parandowski.

Rys historyczny wodociągów cz.VII
W roku 1893 rozpoczęto budowę drugiego przewodu magistralnego f200 mm ułożonego wzdłuż ul. Opolskiej i Powstańców aż do Domu Ludowego (kultury) i dalej o średnicy 170 mm, aż do ul. Dworcowej. Przewód ten uzbrojono w zasuwy i hydranty oraz połączono go z istniejącymi przewodami.

Automatyzacja za 50 groszy
Oficjalnie nazywano ją automatyczną rozmównicą lub publiczną rozmównicą telefoniczną. Potocznie nosiła nazwę budki telefonicznej. Stanęła na rogu Placu Wolności od strony ulicy Krakowskiej, w miejscu często uczęszczanym przez tarnogórzan. I stała się symbolem nowoczesności miasta gwarków oraz tematem rozmów, a także narzekań.

Widły czy widelec?
Jedni historycy twierdzą, że w herbie Miedar przedstawione są widły wbite w pagórek. Inni znawcy dziejów uważają, iż to widelec do miodu wystający ze słomianego ula. A złośliwi mówią o widłach sterczących z kupki gnoju. A jak jest naprawdę?

Segiet
Rezerwat nad sztolniami
Za kilkanaście miesięcy, wiosną 2003r., rezerwat przyrody Segiet obchodzić będzie 50 rocznicę powołania. Utworzono go, aby chronić starodawny drzewostan bukowy, który rośnie na terenie dawnych wyrobisk górniczych. Ale zanim do tego doszło, teren ten przez stulecia poddawany był przekształceniom na skutek wydobycia rud metali.

Hrabia z Karłuszowca
W kilkuwiekowych dziejach Karłuszowca najdłużej panami tego majątku (od poł. XVIII w.) byli Henckel von Donnersmarckowie. Praktycznie jednak tylko jeden z nich mieszkał w tamtejszym pałacu - hrabia Franciszek Ludwik - przez niecałe ćwierć wieku.

Śląskie kamienie cz.VII
Najwięcej krzyży pokutnych o bardzo zróżnicowanej formie można znaleźć na Dolnym Śląsku. Z kilkudziesięciu krzyży pokutnych istniejących na Górnym Śląsku spora grupa znajduje się na obszarze województwa śląskiego, wiele z nich nie posiada dokumentu określającego datę jego pochodzenia. Natomiast każdy z nich owiany jest tajemnicą - legendą.

Herbarz Tarnogórski
Raczek
Bruśkowie

Śląskie rzemiosło
Mistrzowie grzebienia

Tarnogórskie Kolekcje
Fotografie Jana Melcera
Śląska porcelana
Dawne widokówki

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] [ Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa