Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 6

N U M E R  7   -   7   W R Z E Ś N I A   2 0 0 1 r.

 Montes Nr 8

 

Święto miasta
500 lat temu
Ratunku! Pali się!
Dawne herby i pieczęcie
Przed stuleciem
To była zasługa Redena
50 lat Zespołu Szkół Ekonomicznych
Ksiądz Michał Lewek
III Powstanie Śląskie w Tarnowskich Górach
Odkrywanie pałacu
Ratując najcenniejsze - życie
Z dalekiej Hiszpanii
Rys historyczny  wodociągów cz.VI
Doniosła wizyta
Śląsk - ziemia poetów
Kolejarze tarnogórskiej kulturze
Parada monarchów
Na kruszcu zbudowane
Niezwykły pieniądz
Z paszportem do Częstochowy
Śląskie kamienie cz. VI
 

Panowie Tworoga

Z dalekiej Hiszpanii

Hrabiowie de Verdugo zaledwie kilkadziesiąt lat władali Tworogiem i sąsiednimi Kotami. Na trwałe zapisali się jednak w historii tych miejscowości. Dzięki nim ustanowiono osobną parafię w Kotach i wybudowano tamtejszy, istniejący do dziś kościół.

Pochodzą z Katalonii. Franciszek de Verdugo był hiszpańskim gubernatorem Haarlemu i Fryzji w Niderlandach. W służbie króla Filipa II Habsburga dosłużył się stopnia generała-feldmarszałka oraz admirała mórz. Zmarł w 1595r. Jego synowie z małżeństwa z hrabianką Dorotą von Mansfeld nadal wiernie służyli Habsburgom i to obydwu liniom: hiszpańskiej i austriackiej.


Hrabia Jan Franciszek Juliusz (1661-1712)
(ze zb. Fryderyka Zgodzaja)


Jan, hiszpański generał-porucznik był gubernatorem niderlandzkiej Geldrii; Franciszek cesarski generał i radca dworu ds. wojny, osiadł w Czechach. Trzeci z braci, Wilhelm choć był hiszpańskim generałem także przeniósł się do Czech. Swoim władcom - Habsburgom - chyba się zasłużyli. 5 marca 1620r. trzej bracia uzyskali dla siebie i swych potomków tytuł hrabiów cesarstwa.

Spadek po Colonnach

Wnuk Franciszka, hrabia Jan Franciszek Juliusz de Verdugo po ojcu odziedziczył spory kompleks dóbr w Czechach (m.in. Doupov). Na mocy testamentu swego kuzyna hrabiego Jerzego Leonarda Colonny dostał mu się pałac w Tworogu wraz ze sporym kompleksem dóbr wokół: Brynek, Hanusek, Nowa Wieś Tworoska, Koty, Połomia oraz majątki położone między Tworogiem i Pyskowicami: Świbie i Wiśnicze. Wkrótce do tego dołączył jeszcze nieodległą Wielowieś oraz Skorogoszcz, Chróścinę i Domecko koło Opola.


Kościół w Kotach

Obydwaj hrabiowie, Colonna i Verdugo byli ze sobą dosyć blisko spokrewnieni. Hrabia Kasper Colonna - ojciec Jerzego Leonarda - ożenił się z baronówną Kolowrat-Liebesteinsky. Z kolei jego siostra wyszła za mąż za brata jego żony. Córka tej ostatniej pary, Maksymiliana Apolonia Kolowrat-Liebsteinsky była matką hrabiego Jana Franciszka Juliusza de Verdugo, spadkobiercy hrabiego Jerzego Leonarda. Trochę skomplikowane, ale i takie związki miały znaczenie gdy trzeba było dzielić spadki.
Hrabia Jan Franciszek miał zaledwie 23 lata, gdy dostał w ręce niemały spadek. Zdołał w ciągu swego życia uzyskać kilka ważnych urzędów i godności, był m.in. cesarsko-królewskim podskarbim, tajnym radcą rzeczywistym oraz starostą i ławnikiem sądu księstwa opolsko-raciborskiego.

Parafia dla poddanych

Najważniejszą jego zasługą dla nowych poddanych było ustanowienie, dzięki jego staraniom nowej parafii w Kotach 13 czerwca 1687r. Do parafii tej należały: Tworóg, Wesoła, Potępa, Żyłka, Brynek, Brzeżnica, Hanusek i Połomia. W większości tereny te należały do hrabiego. Z chwilą utworzenia nowej parafii, kaplica przy zamku w Tworogu została podniesiona do rangi kościoła filialnego. Miesiąc później hrabia ożenił się z baronówną Joanną Franciszką Elżbietą Pawłowską.

Trzy lata później w samym Tworogu został wybudowany na miejscu kaplicy z 1666r. nowy murowany kościół z drewnianą wieżą.

Hrabia zmarł w Tworogu 5 maja 1712r. Pochowano go w krypcie rodowej w Świbiu.

Nowy kościół

Działania na rzecz kościoła w Kotach kontynuował jego syn Jan Leopold. Wspólnie z Zygfrydem de Verdugo w latach 1714-1715 sfinansowali wzniesienie barokowego kościoła parafialnego w miejscu poprzedniej drewnianej świątyni pochodzącej z połowy XVI wieku. Sam Leopold przeznaczył na budowę sześć tysięcy florenów. Wydatek ten zresztą dosyć poważnie wpłynął na stan jego finansów. Kościoły w Kotach i Tworogu pożyczyły mu nawet potem tysiąc florenów.

Hrabia Jan Leopold był osobą tak samo wpływową jak ojciec, podobnie jak on był cesarsko-królewskim podskarbim i zasiadał jako ławnik w sądzie księstwa opolsko-raciborskiego.

Zmarł w czasie podróży w Ołomuńcu 20 kwietnia 1740r. Majątek odziedziczył Franciszek Karol Wilhelm, jego syn z małżeństwa z hrabianką Marią Anną Elżbietą von Pottenstein.

Tajemnicza śmierć

Młody hrabia Franciszek Karol Wilhelm miał mało szczęścia. 26 kwietnia 1757r. ruszył na polowanie do lasów koło Mikołeski. Nagle poczuł się bardzo słabo. Szybko wezwany ksiądz zdążył jeszcze udzielić mu ostatniego namaszczenia. Hrabia zawsze pełen optymizmu i wesołości tym razem już martwy wrócił do pałacu w Tworogu. Wraz z jego śmiercią wygasła górnośląska linia rodu de Verdugo.

Pod koniec XVIII stulecia proboszcz parafii w Tworogu, ksiądz Hoschek zapisał w kronice parafialnej, iż wśród ludzi było wiele opinii na temat śmierci hrabiego. Wielu podejrzewało, iż hrabia został otruty przez własną matkę. Choć nigdy tych opinii nie potwierdzono, faktem jest, że jednym ze spadkobierców była właśnie ona. Dostały się jej wszystkie majątki jakie kupił jej mąż i teść: Wielowieś oraz Skorogoszcz i Niewodniki koło Opola. Niecałe trzy lata później wyszła za mąż za hrabiego Ludwika Magnusa von Schack.

Reszta majątku, a raczej część odziedziczoną po Colonnach, na podstawie testamentu hrabiego Jerzego Leonarda, powróciła do jego rodziny. Kolejnym panem na Tworogu był hrabia Franciszek Józef Colonna.

Arkadiusz Kuzio-Podrucki

 

 

Zamki i pałace

Świerklaniec

Górnośląscy Piastowie

Ferdynand Ostatni

Herbarz Tarnogórski

Strachwitz
Bontani

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa