Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Wyd. Spec.

N U M E R  5   -   1 2   K W I E T N I A   2 0 0 1 r.

 Montes Nr 6

 

Witamy i Zapraszamy...
700 lat temu
Stanisław Poniatowski
Biały kruk
Za Odrą i Nysą
Dr Tadeusz Zgierski- Strumiłło („Dąb”)
Biskup tarnogórzanom
Rozwój techniki i przemysłu tarnogórskiego
Piast i Hohenzollern - założyciele miasta Gwarków
Śląska Wielkanoc
Człowiek
Chadecja na ziemi tarnogórskiej w latach 1922-1939 cz. III
Z dziejów hutnictwa nad Małą Panwią cz. II
Rys historyczny  wodociągów cz.IV
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Kamila
Kajzer Wiluś
Tajemnica zaginionej krypty
Skarby szkolnego muzeum
Papierowa historia Czarnej Huty
Tarnogórska prasa cz.II
Sztandar dla 7 Pułku
Poczet śląskich wojewodów
Tarn. Góry - miastem turystycznym. Koncepcja z lat 30- tych cz.II
Śląskie kamienie cz. IV
 

CZĘŚĆ IV

Rys historyczny budowy
i rozbudowy miejskich urządzeń wodociągowych

Od dnia 18 sierpnia 1835 roku produkcją i rozprowadzaniem wody dla Tarnowskich Gór zajmowały się władze miejskie. Dostawa wody ograniczała się do okresowego napełniania basenów na końcówkach sieci.

Zaraz po przejęciu wodociągów miasto przystąpiło do ich rozbudowy. Zaczęto wznosić budynek nadszybia-maszynownię oraz budynek stróża (rozebrany w 1912r.; zaś budynek maszynowni przebudowano w 1969r.). Koszt budowy tych dwóch obiektów wykonanych w 1835r. opiewał na 700 talarów.

Po ogłoszeniu przetargu mistrz Nygło z Królewskiej Huty zobowiązał się pisemnie do ustawienia obok szybu „Kochlera” już używaną, ale jeszcze w dobrym stanie maszynę parową z kondensacją, balansem i przekładnią o kołach zębatych oraz 2 kotłów parowych. Wartość tych robót wynosiła 1.200 talarów. Urządzenie gwarantowało produkcje 0,05 m3 (50 l) wody na minutę z głębokości 56 m.

W tym samym czasie w hałdzie od strony wschodniej szybu wybudowano zbiornik murowany otarty i do niego doprowadzono rury z urządzeń pompowych.

W kwietniu 1836r. rozpoczęto pompowanie wody w szybie „Kochlera” na koszt miasta po przebudowie. Już w 1841r. trzeba było wykonać remont przeciekającego zbiornika wodnego, a wkrótce potem kotłów parowych. Koszt ten obciążył budżet miasta kwotą 660 talarów.

Od 1835r. to jest od czasu przejęcia przez miasto zaopatrzenia w wodę, aż do 1843r. koszty związane z produkcją wody wynosiły 11.736 talarów, z czego koszty budowy to 5.559 talarów, koszty utrzymanie i reperacji to 6.177 talarów. Liczba mieszkańców w mieście ciągle wzrastała i wynosiła w 1858r. 5.006 osób. Zapotrzebowanie wody również mocno wzrosło. Wydajność pomp była wystarczająca, przekrój rur 2,5" nie pozwolił jednak na transport potrzebnej ilości wody do miasta. Woda magazynowana w zbiorniku otwartym na skutek wpływów atmosferycznych ulegała zepsuciu. Tak więc bardzo często zaczęto korzystać z wody w studniach publicznych.

Dla umożliwienia przesłania większej ilości wody do miasta ułożono w sierpniu 1858r. nowy przewód o średnicy 5" (125 mm) z ujęcia wody do miasta na Rynek, gdzie ustawiono stojak ciśnieniowy (zdrój czerpany) dla poboru wody.

Z uzyskanych rur 2,5" wykonano odgałęzienia w ul. Kościelnej (ks. Lewka) i na wysokości budynku Meisnera ustawiono drugi zdrój czerpany.

Szyb „Kochlera” stanowiący ujęcie wody posiadał przekrój geologiczny o głębokości 56,3 m, z czego przypadało na: suchy piasek drobny pod - 20,15m; żółty suchy piasek - 5,75 m; Piasek wodonośny, mokry żwirowaty - 13,1 m; glina zbita - 2,1 m; żółta glina z domieszką żeliwa i kruszywa - 6,3 m; mocny brunatny dolomit i wapień - 8,9 m.

Tarcza szybu posiadała kształt elipsy przy czym średnica duża wynosiła 2,2 m, a średnica krótka 1,5m.

W 1869r. przeprowadzono kolejną modernizację urządzeń wodociągowych w mieście. Obejmowała ona:

1. Wybudowanie drugiego basenu, otwartego zbiornika wody. Obok istniejącego zbiornika wymurowano drugi o wymiarach 10,6x13,8 m i 2,8m głębokości.

2. Skasowano istniejące na końcówkach przewodów zbiorniki dla poboru wody, zastępując je zdrojami czerpanymi.

3. Przedłużono doprowadzony do Rynku przewód wodociągowy o średnicy 125 mm układając wzdłuż ul. Krakowskiej nowy przewód o średnicy 100 mm aż do domu Botlandera (róg ul. Piłsudskiego).

4. Wybudowano sieć wodociągową o średnicy 80 mm na ul. Wilhelma (Piastowskiej) od Nowego Rynku (pl. Żwirki i Wigury): w ul. Górniczej aż do ul. Przemysłowej (Legionów); w ul. Ogrodowej (ks. Wajdy) aż do ul. Stalmacha; w ul. Kościelnej (ks. Lewka) od stojaka aż do ul. Gliwickiej (restauracji Perła obok kościoła).

5. Nową sieć uzbrojono w 13 zasuw odcinających oraz 15 hydrantów naziemnych.

6. Na nowej sieci ustawiono 9 zdrojów czerpalnych o konstrukcji „Widery”. Zdroje te jednak nie zdały egzaminu, gdyż otwieranie i zamykanie odbywało się przy pomocy kranu stożkowego, co spowodowało uderzenia wodne niszczące sieć. Przerobiono je więc zabudowując krany wolno otwierające.

7. Na skutek zaniedbań urządzenia pompowe 6 publicznych studni zostały zniszczone. Zbudowano na ich miejsce pompy ssąco-tłoczące uruchamiane ręcznie przy pomocy kół zamachowych.

Materiały ze zbiorów PWiK sp. z o.o.

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa