Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Wyd. Spec.

N U M E R  5   -   1 2   K W I E T N I A   2 0 0 1 r.

 Montes Nr 6

 

Witamy i Zapraszamy...
700 lat temu
Stanisław Poniatowski
Biały kruk
Za Odrą i Nysą
Dr Tadeusz Zgierski- Strumiłło („Dąb”)
Biskup tarnogórzanom
Rozwój techniki i przemysłu tarnogórskiego
Piast i Hohenzollern - założyciele miasta Gwarków
Śląska Wielkanoc
Człowiek
Chadecja na ziemi tarnogórskiej w latach 1922-1939 cz. III
Z dziejów hutnictwa nad Małą Panwią cz. II
Rys historyczny  wodociągów cz.IV
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Kamila
Kajzer Wiluś
Tajemnica zaginionej krypty
Skarby szkolnego muzeum
Papierowa historia Czarnej Huty
Tarnogórska prasa cz.II
Sztandar dla 7 Pułku
Poczet śląskich wojewodów
Tarn. Góry - miastem turystycznym. Koncepcja z lat 30- tych cz.II
Śląskie kamienie cz. IV
 

 

Biały kruk

„Nastał nam czas przeradosny, Chrześcijanie pląsajmy,
Nastał nam dzień wielkanocny, Chrześcijanie śpiewajmy!...- tak zaczyna się jedna z wielu pieśni wielkanocnych znajdujących się w „Ewangelickim kancjonale”.

Przygotowując kolejną wystawę, tym razem starych ksiąg, w Zespole Szkół Odzieżowych w nasze ręce dostał się bardzo ciekawy eksponat - zbiór pieśni ewangelickich w języku polskim pisanych gotycką czcionką z 1866r.

Ozdobna okładka
kancjonału

(fot. B.Melcer-Kwiecińska
2001)

Książka o wym. 11 cm x 18 cm zaciekawia swoim wyglądem; oprócz wytłaczanych elementów dekoracyjnych na narożnikach oprawki zamontowane są ażurowe mosiężne okucia, pośrodku od ciemnoczerwonego tła odbija się jasny krzyż z napisem IHS z kości słoniowej. Dodatkowym elementem dekoracyjnym są cztery rozetki również z kości słoniowej symetrycznie umieszczone w rogach okładki. Odwrotna strona oprawy zaopatrzona jest w środkowej części w płaski mosiężny krzyż.

„Ewangelicki kancjonał” wydany został -jak czytamy w „Przedmowie” do pierwszego wydania (1865 r.) - na „potrzeby polskich ewangelików w Śląsku”. Rozpowszechniany był na ziemi cieszyńskiej i bielskiej. Kto zebrał pieśni? - nie wiadomo, mamy jedynie adnotację, że „jeden z nich [ewangelickich księży] podjął się tej pracy”.

Kancjonał zawiera 774 pieśni. W „Przedmowie” znajdujemy takie słowa: „...nikt nie zaprzeczy, że u nas wszędzie polskie Biblie czytano, polskie modlitwy i kazania mówione bywają, i że i nasz śpiew nabożny powinien być polski, aby nas lepiej zbudować mógł”.

W zbiorze zamieszczone są oryginalne pieśni polskie oraz „jak najwierniejsze” przekłady z języka czeskiego i niemieckiego. Informacje o tym, czy to oryginał czy tłumaczenie, znajduje się pod każdą pieśnią, obok - o ile są znane - podano nazwisko autora, datę jego urodzin i śmierci. Mamy więc m.in. takie nazwiska jak Jan Kochanowski, Franciszek Karpiński, Angelus Silesius itp.

Zbiór zawiera przede wszystkim pieśni związane z rokiem liturgicznym; są także pieśni pochwalne lub mające charakter błagalny pogrupowane m.in. na „Różne stosunki i okoliczności”, „Powinności ku bliźniemu”, „Pory roku” itp. Ostatnie cztery pieśni to „Pieśni górnicze”.

Większość zebranych utworów pochodzi z XVI wieku. Generalnie napisane są prostym i zrozumiałym językiem, niemniej można znaleźć w nich piękne staropolskie archaizmy leksykalne, a także fleksyjne, fonetyczne czy składniowe, co dla językoznawców może być doskonałym materiałem do badań.

Dziękując państwu Renacie i Pawłowi Ziemeckim z Bytomia-Stroszka oraz ich córce Monice - uczennicy Zespołu Szkół Odzieżowych w Tarnowskich Górach za udostępnienie kancjonału, zachęcam jednocześnie wszystkich do przejrzenia swojego księgozbioru. Może znajduje się w nim jakiś „biały kruk”?

Romualda Schlagner

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa