Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

N U M E R  3   -   9   W R Z E Ś N I A   2 0 0 0 r.

 Montes Nr 4

 

Gwarki, Gwarki
Na biurku hrabiego
Rynek w Tarnowskich Górach
Wspomnienie o ks. Józefie Tischnerze
Prof. Władysław Babirecki - tarnogórska legenda
Maria Pańczyk
Ostatnia wizyta                 polskiego króla
Ela, Władek, Benek...
Pierwszy na Górnym Śląsku
Mistrzowie rzeźnicy i wędliniarze
Idziemy jak Ojce
Pałac w Rybnej
Rys historyczny  wodociągów cz.II
Tarnogórskie Bractwo Strzeleckie
Gmina Krupski Młyn
Gmina Tworóg
Tradycja sięga                     ponad 80 lat
Chemia w mieście
Patron Lasowic
 

 

Pałac w Rybnej

Najdawniejsza wzmianka o osadzie pochodzi z XV wieku. W 1796r. został wybudowany murowany pałac, siedziba rodziny Warkoczów. Ta dawna rezydencja szlachecka w prawie nie zmienionym wyglądzie istnieje do dziś.


Pałac na pocz. XXw.
Fot.: ze zbiorów R. Wolniszewskiego

W 1415 roku z części dawnej parafii repeckiej została utworzona nowa z siedzibą w Tarnowicach obejmująca tereny, m.in. Rybnej. W wystawionym przy tej okazji dokumencie po raz pierwszy wymieniono tę osadę.

Przez długi okres dzieje Rybnej związane były ze szlachecką rodziną Blachów. Możliwe, iż wznieśli oni dla siebie drewniany dwór. Murowana rezydencja wiąże się z nazwiskiem kolejnych właścicieli, tj. Warkoczów.

Adam Warkocz kupił Rybnę w 1732 roku od Jana Kotulińskiego, który zaledwie kilka lat wcześniej uzyskał ją od Blachów. Karol Antoni Warkocz sprzedał hrabiemu Fryderykowi Wilhelmowi Redenowi, działającemu w imieniu rządu pruskiego, teren w Strzybnicy pod budowę huty srebra i ołowiu "Fryderyk" (dziś zakłady "Zamet").

W 1791 roku po śmierci Karola Antoniego Rybna dostała się jego żonie Antoninie Bujakowskiej. Pięć lat później zapewne z jej inicjatywy wybudowano nowy, murowany pałac. Prawdopodobnie sfinansowano budowę z sum uzyskanych za sprzedaną ziemię w Strzybnicy. W okresie tym już dawno minęła moda na budowanie w stylu baroku, a powszechnie obowiązującym był styl klasycyzmu. Powstała rezydencja łączy obydwa porządki architektoniczne i w przewodnikach można znaleźć określenie: późnobarokowo-klasycystyczna. Barokowym jest wysoki mansardowy dach. Elewacja z wysuniętym ryzalitem i trójkątnym naczółkiem, cechuje się prostotą właściwą dla stylu klasycystycznego.

W 1829 roku po śmierci Antoniny Warkoczowej odziedziczyła pałac jej krewna Joanna Bujakowska, żona Chrząszczewskiego. Po niej zaś syn Wiktor Chrząszczewski. Ten w połowie stulecia pozbył się Rybnej na rzecz Alfreda von Koschützkiego, właściciela niedalekich Wilkowic. Po jego śmierci w 1881 roku pałac dostał się w ręce jego kuzyna Ryszarda von Koschütkiego, a po nim w 1920 roku odziedziczył go Egon von Koschützki.

W 2. połowie XIX wieku nowi panowie pałacu, nieco go przebudowali. Dodali modny wówczas ganek z balkonem. Wnętrza zostały zmienione w obowiązującym wtedy stylu historyzmu, np. neorenesansowa stolarka, obramienia okien, itd.

Rodzina von Koschützki władała w Rybnej aż do przejęcia tych terenów przez państwo polskie. Ówczesny pan pałacu - pomimo, iż jak mówią niektórzy w plebiscycie głosował za Polską - sprzedał w 1922 roku majątek i wyjechał do Niemiec. Nowym właścicielem zostało Przedsiębiorstwo Osadnicze "Ślązak". W 1935 roku w pałacu swą siedzibę miał tarnogórski Związek Strzelecki.

W czasie II wojny światowej pałac dostał się w ręce Donnersmarcków z Brynka. Mieli tam swój skład dokumentów. Wkraczające wojska Armii Czerwonej urządziły w nim szpital przyfrontowy.

Po wojnie przez jakiś czas pałac był przebudowany na mieszkania komunalne. Na początku lat 80-tych po konserwacji przywrócono mu dawny wygląd i funkcję bardziej reprezentacyjne.
W otaczającym pałac niewielkim parku można znaleźć stojące szpalerem dęby - pomniki przyrody.

Artur Kozłowski

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa