Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 19

N U M E R  2 0  -   K W I E C I E Ń   2 0 0 6 r.

 

 

Wypędzenie ks. Jezuitów
Anhalt, Hessen, Sachsen
Nowa książka Andrzeja Kanclerza
Dzieje Bractwa Strzeleckiego w Tarnowskich Górach      cz. VII
Synowie Izraela                  w Tworogu cz.II
Głód i mór w roku 1737
Lekarz na wózku
Koniec legalnej opozycji
Jasne wzruszenia...
Ks. Jan Twardowski - tarnogórzanin
Kiedy myślimy o kimś, zostając bez niego
Doktorat Honoris Causa dla Profesora Jana Miodka
Ścieżka na wspólnej drodze
Zasługi hrabiego Fryderyka von Redena dla rozwoju Górnego Śląska i Tarnowskich Gór
Dawne dzieje kamienicy „Pod Lipami”
Powroty do  „Staszica”
Sesja specjalna Rady Miejskiej
Cenne dzieło tarnogórskiego Muzeum
Serdeczni dla niepełnosprawnych
Muzyczne portrety - rodzina Walisko
Miodowa danina
 

Sławni na tarnogórskiej ziemi cz. XII

Anhalt, Hessen, Sachsen

7 maja 1790 r.


Fryderyk Erdmann
von Anhalt

 

Anna Amalia von Anhalt, Wiktoria Amalia von Anhalt, Fryderyk Erdmann von Anhalt, Adolf von Hessen, Amalia von Sachsen, Henryk von Schoenaich, Luiza von Sachsen

Fryderyk Erdmann von Anhalt (1731-1797) Książę Anhalt-Köthen na Pszczynie.

Wywodził się z dynastii askańskiej, której założycielem był żyjący ok. 1000 r. Adalbert z Ballenstedt. Fundatorem potęgi rodu był Albrecht Niedźwiedż (zm. 1170 r.), założyciel Marchii Brandenburskiej.

Jego potomkowie rządzili w Brandenburgii do 1320 r., Saksonii do 1423 r., Lauenburgu do 1689 r. i w księstwie Anhaltu. Książęta Anhaltu kilka razy dzielili się na linie z Bernburga, Dessau, Köthen i Zerbst.

Fryderyk Erdmann pochodził z linii książąt Köthen i był założycielem gałęzi pszczyńskiej. Za młodu służył w armii pruskiej, potem francuskiej gdzie dosłużył się stopnia generała. W wojnie siedmioletniej walczył po stronie Francji przeciwko Prusom. Sprawiło mu to sporo kłopotów gdy w 1765r. wuj, Jan Erdmann hrabia von Promnitz, wezwał go do przejęcia pszczyńskiego spadku.
 


Herb Saksonii

Wkrótce ożenił się z hrabianką Stolberg-Wernigerode i wyjechał do kuzynki Zofii von Anhalt-Zerbst, która panowała w Rosji jako imperatorowa Katarzyna II. Dzięki tym koneksjom król pruski pozwolił Fryderykowi Erdmannowi nadal służyć w armii francuskiej.


Można sądzić, iż książę Fryderyk Erdmann był inicjatorem wycieczki grupy europejskich arystokratów do kopalni „Fryderyk”. Miał z Pszczyny do Tarnowskich Gór najbliżej. Wizyta tej grupy pokazuje jak sławną była wtedy tarnogórska maszyna parowa. Księciu w wizycie towarzyszyła córka:

Anna Amalia von Anhalt (1770-1830) Księżniczka pszczyńska, później żona hrabiego von Hochberg.
 


Herb księstwa Anhaltu

Niemalże dokładnie rok po wizycie w Tarnowskich Górach została żoną Jana Henryka VI, hrabiego Hochberg, pana na zamku w Książu. Ich syn hrabia Jan Henryk X kilkadziesiąt lat później odziedziczył dobra pszczyńskie. Jego potomkowie rządzili w księstwie pszczyńskim do II wojny światowej.

Luiza von Sachsen-Meiningen (1752-1805) Księżniczka saska, księżna von Hessen-Philippstahl-Barchfeld


Amalia von Sachsen-Meiningen (1762-1798) Księżniczka saska, księżna zu Carolath-Beuthen

Pochodziły z ernestyńskiej linii saskiej dynastii Wettinów. Ich ojciec Antoni Ulryk od 1746 r. władał niewielkim turyńskim księstwem Meiningen z tytułem Herzog (najwyższy, niemiecki tytuł książęcy). Po jego śmierci w 1763 r. rządzili wspólnie Karol i Jerzy, bracia Luizy i Amalii. Po śmierci pierwszego w 1782 r. jedynym księciem Meiningen został Jerzy.

Starsza Luiza została żoną księcia Adolfa von Hessen-Philippstahl w 1781 r., a młodsza Amalia, kilkanaście lat póżniej śląskiego księcia Karola Erdmanna zu Schoeinach-Carolath.

Wraz z Amalią przyjechał jej pierworodny syn:

Henryk von Schoeinach (1783-1864) Książę (Prinz) von Schoeinach-Carolath, póżniej 4. książę (Fürst) zu Carolath-Beuthen.
 


Herb Wielkiego Księstwa Hesji

Miał zaledwie kilka lat. Jego rodzina należała do najlepszej śląskiej arystokracji. Od pokoleń byli właścicielami dóbr położonych wokół Bytomia Odrzańskiego na Dolnym Śląsku. W 1697 r. zostali wywyższeni do rangi wolnych panów stanowych (w tym samym roku co Henckel von Donnersmarckowie z górnośląskiego Bytomia), a w 1741 r. do stanu pruskich książąt.

Henryk odziedziczył rodzinne dobra wraz z tytułem 4. księcia zu Carolath-Beuthen w 1817 r. W pruskiej armii dosłużył się stopnia generała. Był także wyższym łowczym królewskim.


Adolf von Hessen (1743-1803) Landgraf von Hessen-Philippstahl na Barchfeld.

Pochodził z jednej z najstarszych dynastii niemieckich. Wywodziła się ona od Henryka I, syna ostatniej dziedziczki Turyngii, Zofii i księcia Brabantu Henryka V. Ten ostatni był przedstawicielem lotaryńskiej dynastii z Louvain, której założycielem był Reginar z Długą Szyją, po kądzieli wnuk cesarza Lotara I z dynastii Karolingów.

Dynastia heska w XVI w. podzieliła się na dwie główne linie: starszą z Kassel, z której pochodzili landgrafowie Philippstahl, i młodszą z Darmstadt. Adolf w 1777 r. po śmierci brata Fryderyka odziedziczył niewielkie dobra Barchfeld. Cztery lata później ożenił się z księżniczką saską Luizą. Miał z nią kilkoro dzieci.

Kilka miesięcy przed śmiercią jego kuzyn, landgraf heski z Kassel Wilhelm IX, został ogłoszony elektorem cesarstwa. Trzy lata później inny kuzyn, landgraf Ludwik X z Darmstadt został wielkim księciem Hesji.

W 1918 r. książę Fryderyk Karol von Hessen-Kassel został ogłoszony królem Finlandii. Po dwóch miesiącach jednak abdykował. Linia potomków Adolfa istnieje do dziś.
Adolfowi w Tarnowskich Górach towarzyszyła narzeczona jego siostrzeńca:

Wiktoria Amalia von Anhalt (1772-1817) Księżniczka von Anhalt-Bernburg z linii Schaumburg-Hoym.

Rok po wizycie w Tarnowskich Górach została żoną Księcia Karola von Hessen-Philippstahl (był synem landgrafa Wilhelma z Philipstahl i Ulryki, siostry landgrafa Adolfa). Ten jednak zginął kilkanaście miesięcy po ślubie, w drugi dzień 1793 r. pozostawiając brzemienną Wiktorię. Nieco ponad miesiąc po śmierci Karola urodziła się ich córka Karolina.

Wiktoria kilka lat później wyszła za mąż za hrabiego Franciszka von Wimpflegen. Karolina została w 1812 r. drugą żoną swego stryja, landgrafa Ernesta Konstantyna.

AKP, DAW

 

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa