Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 17

N U M E R  1 8  -   W R Z E S I E Ń   2 0 0 5 r.

 Montes Nr 19

 

66 lat temu
Feliks Calonder
Dawniejsze                         pieniądze i miary
Dzieje Bractwa Strzeleckiego w Tarnowskich Górach      cz. V
Zbrosławickie początki
Pałac myśliwski                  w Zielonej
Niezwykła granica
Tarnogórzanin kawalerem Zakonu Bożogrobców
W kręgu tarnogórskich podań i legend
Zagłada pałacu w Reptach
Letni sen
Dzieje szkoły w Potępie
Szukanie ojczyzny
Górnośląskie Dni Dziedzictwa 2005
 

 

66 lat temu

Rok 1939 na zawsze wszedł do historii ludzkości. Wydarzenia, jakie miały miejsce na salonach dyplomacji, a następnie na polach bitew, miały znaczenie także dla mieszkańców Tarnowskich Gór. Po zaledwie kilkunastoletnim okresie polskich rządów miasto znalazło się pod władzą hitlerowskiego totalitaryzmu.
 


Polski oddział straży granicznej. Tarnowskie Góry -
Osada Jana ul. Stroma.
Fot.: ze zbiorów Mariana Stawińskiego
 

Adolf Hitler rządził w Niemczech od 1933 r. najpierw jako kanclerz (szef rządu), a po śmierci prezydenta Hindenburga jako kanclerz i Führer III Rzeszy. Wykorzystując sytuację polityczną zdusił opozycję w Niemczech i przystąpił do podbojów w Europie. Szantażując widmem wojny oraz szermując hasłem prawa do samostanowienia narodów, zwiększał swe żądania. Pierwszą ofiarą stała się 12 III 1938 r. Austria. W Monachium 29-30 IX 1938 r. Czechosłowacja została zmuszona oddać tereny przygraniczne. 15 III 1939 r. nasz południowy sąsiad praktycznie przestał istnieć. Protektorat Czech i Moraw włączono do III Rzeszy, a Słowacja ogłosiła niezależność i sojusz z Hitlerem. Tydzień później Litwa została zmuszona do oddania Kłajpedy. 7 IV Włochy zaanektowały Albanię. Król Zogu I na emigrację do Wielkiej Brytanii jechał m.in. przez Polskę. Był gościem specjalnym polskiego prezydenta Ignacego Mościckiego. Nie przeczuwał chyba, że i on wkrótce podzieli los wygnanego monarchy.

Starostą Tarnogórskim od wiosny 1935 r. był Paweł Mierzwa. Obejmując swą funkcję deklarował: „Chciałbym mieć w swoim powiecie ludzi zadowolonych z życia, dumnych z tego, że są Polakami”. W 1939 r. ze zlikwidowanego powiatu świętochłowickiego przyłączono do powiatu tarnogórskiego tereny dzisiejszych Piekar Śląskich. Wiosną t. r. na stanowisku burmistrza Fryderyka Antesa zastąpił Jan Grzbiela. To jego zadaniem stało się łagodzenie sytuacji. Co bardziej krewkich przywódców mniejszości niemieckiej aresztowano w sierpniu. Prowokacje się mnożyły. W nocy z 31 sierpnia na 1 września napadnięto na posterunek graniczny w Starych Tarnowicach. Kilka godzin później II wojna światowa stała się faktem.

Komendantem Samoobrony Miasta został burmistrz. Wobec rozwoju sytuacji gen. Jagmin-Sadowski podjął decyzję o ewakuacji miasta z 1 na 2 IX. Niemcy od razu przystąpili do budowy swych porządków. Od 2 września najpierw komisarycznie, a potem już formalnie starostą mianowano barona Aleksandra von Wangenheim. Komisarycznym burmistrzem został działacz Volksbundu Friedrich Kuhnert. 16 września zastąpił go dotychczasowy burmistrz Pyskowic Victor Tschauder. Starosta i burmistrz pełnili swe funkcje do końca wojny. Wśród polskich działaczy rozpoczęły się aresztowania, wywózki, egzekucje. Jako pierwszych represjom poddano tarnogórskich Żydów. Jeszcze w 1939 r. spalono synagogę.

Agresja na Polskę była początkiem konfliktu globalnego. 3 IX wojnę Niemcom wypowiedziała Wielka Brytania i jej zamorskie dominia. 17 IX po stronie Hitlera wystąpił Stalin. Los Polski był przesądzony, ale wojny nie. Zmagania trwały prawie sześć lat.

AKP

 

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa