Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 16

N U M E R  17 - CZERWIEC-LIPIEC  2 0 0 5 r.

 Montes Nr 18

 

Wysadzenie pomnika
Karol XII Wittelsbach
Dzieje Bractwa Strzeleckiego w Tarnowskich Górach      cz. IV
Książka - sponiewierany przyjaciel
Szansa dla Świerklańca
Rosenthalowie z Brynka
Książęca przygoda
„...JAKBY NAM KTOŚ WYMIERZYŁ SILNY POLICZEK...”
„JESTEM OD PANA JANKA”
Dzieje szkoły w Potępie
Dzieje tarnogórskich protestantów cz.III
Wesele w Landshut
Muzyczne portrety               - Józef Szwed
Rozmyślania o Górnym Śląsku
 

 

Rosenthalowie z Brynka

Prawie w każdej publikacji Brynek jest kojarzony z Donnersmarckami, z ich pałacem i ogrodem botanicznym. Tymczasem wcześniej byli inni zasłużeni właściciele tej ziemi.
 


Jednym z kolejnych ziemian od 1814 roku był „Justizrat” (radca sądowy) Friedrich Hetzko. W 1823 roku sprzedał swoje dobra Bernhardowi Rosenthal. W księgach archiwalnych jest zapisane, iż był on „der Rittergutsbesitzer und Landesälteste” (właściciel dóbr rycerskich i starszy ziemski).

Bernhard Rosenthal przybył do Brynka z rejonu Wrocławia.

Był żonaty z Friederiką z domu Plathner.

Pierwszy odnaleziony zapis o nim w tworogowskich księgach parafialnych, którego dokonał ks. Eduard Frank (proboszcz w latach 1851 - 62) informuje:

„...nastała konieczność zmiany krzyża na cmentarzu w Tworogu. Stary krzyż z powodu wieku groził już obaleniem.

Kościół miał wówczas wielkie wydatki i nie stać go było na zakup materiału. Zwrócono się do patrona kościoła, aby podarował na ten cel drzewo. Prośba została odrzucona. Wówczas dziedzic Brynka Bernhard Rosenthal z własnej woli nakazał wyszukać odpowiedni zdrowy pień i podarował go kościołowi na nowy krzyż cmentarny”.

Następnym właścicielem Brynka był jego syn Otto von Rosenthal, urodzony 03.05.1823 r. w Brynku. Jest to dowód, iż Rosenthalowie kupili Brynek właśnie w tym roku, lub trochę wcześniej, a nie w 1825 r. jak sugerują niektóre źródła. Był żonaty z Nathalie z d. Witkowski. Miał też tytuł: „der Rittergutsbesitzer und Ladesälteste”.

Od 17.12.1888 r. właścicielem był jego syn Hugo von Rosenthal ur. w 1852 r. w Alt Schliesa Kr. Breslau (Stary Sleszów pow. Wrocław).

Był żonaty z Sophie z d. von Backelmann. Następnym właścicielem od 07.04.1899 r. była ich córka Barbara. Notatek tych dokonał „Hauptlehrer” dyr. szkoły Robert Hübner w Brynku. Drugi odnaleziony zapis o Rosenthalach występuje przy organizowaniu straży pożarnej.

Na podstawie paragrafu 139 z 01.08.1883 r. powoływano związki sikawkowe o nazwie „Spritzenverband”. Zachował się statut z dn. 18.02.1888 r. gdzie są podpisani organizatorzy tego przedsięwzięcia z poszczególnych gmin, klucza ziemskiego Brynek.
W imieniu Brynka podpisali: Pradella i (podpis nieczytelny), Połomii: Kaschuba, Przibylla i Pankalla, Hanuska : Bien, Halamba i Lyschik.

Całość podpisał w dniu 31.03.1888 r. „für die Gutsvorstände” (za zarząd dóbr) Otto von Rosenthal.

Podczas działalności „Spritzenverbandu” miał też skromny udział w nim mój pradziadek - „Feinschmiedmeister” (mistrz kowalstwa artystycznego) Andreas Sgodzay, który na co dzień pracował we własnej kuźni również i dla Rosenthalów.

Do dzisiaj zachował się rachunek wystawiony przez straż pożarną za usługę wykonaną przez kowala A. Sgodzaya. Dostał on zlecenie na okucie obręczami przednich kół z konnego wozu bojowego i polutowania zbiornika na wodę. Za tę usługę zarobił 5 talarów. Ile to było w tym czasie? Dla przykładu w tym okresie służąca zarabiała w ciągu miesiąca 2 talary, a maszynista lokomotywy 16 talarów.

Co ciekawe zarobione pieniądze wypłaciła policja - „Die Polizei Verwaltung geg. Drabyck”.

Z czasów świetności von Rosenthalów zachował się do dzisiaj budynek z 1829 r. zamieszkały obecnie przez nauczycieli i wybudowany pałac, który w 1872 roku został powiększony o dwa skrzydła.

W 1904 roku Brynek został kupiony przez „Grossgrundbesitzer” (właściciela dużej połaci ziemi) Grafa Hugo II Henckel von Donnersmarck urodzonego w Siemianowitz Kr. Kattowitz (w Siemianowicach pow. Katowice) dn. 31.07.1832 r.

Był żonaty z Wandą z d. Gräfin Gaschin von und zu Rosenberg. W tym czasie pałac został całkowicie przebudowany w stylu eklektycznym. Architektem był Karl Grosser z Wrocławia a litografią zajął się Alexander Duncker z Berlina.

Hrabia Hugo II nie cieszył się zbyt długo przebudowanym pałacem, zmarł 02.04.1908 r. o godz. 12.15 po południu w Brynku.
Jego prywatnym lekarzem rodzinnym, który czuwał nad jego zdrowiem do końca był „der Sanitätsrat Doctor mediciane ... aus Polnisch - Krawarn” (radca sanitarny dr med. ... z Polskich Krowiarek); Albert Sigel.

Fryderyk Zgodzaj

 

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa