Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 16

N U M E R  17 - CZERWIEC-LIPIEC  2 0 0 5 r.

 Montes Nr 18

 

Wysadzenie pomnika
Karol XII Wittelsbach
Dzieje Bractwa Strzeleckiego w Tarnowskich Górach      cz. IV
Książka - sponiewierany przyjaciel
Szansa dla Świerklańca
Rosenthalowie z Brynka
Książęca przygoda
„...JAKBY NAM KTOŚ WYMIERZYŁ SILNY POLICZEK...”
„JESTEM OD PANA JANKA”
Dzieje szkoły w Potępie
Dzieje tarnogórskich protestantów cz.III
Wesele w Landshut
Muzyczne portrety               - Józef Szwed
Rozmyślania o Górnym Śląsku
 

Sławni na tarnogórskiej ziemi cz. IX

Karol XII Wittelsbach

1707r.

Karol XII Wittelsbach (1682-1718). Król Szwecji, hrabia-palatyn Zweibrücken (Dwa Mosty) na Kleeburgu
 

Wittelsbachowie, to jedna z najstarszych i najważniejszych dynastii niemieckich. Jej nazwa pochodzi od zamku Wittelsbach k. Aichach w Górnej Bawarii. Najdawniejszym znanym jej przodkiem był Otto hrabia Scheyern ( k. Pfaffenhofen). Jego potomkowie w 1180r., przejęli władzę w Bawarii, a w 1214 r. w Palatynacie Reńskim. Krótko w l. 1305-1308 władali także na Węgrzech. Na początku XIV w. dynastia podzieliła się na dwie główne linie. Założycielem młodszej, bawarskiej był król niemiecki i cesarz Ludwik IV.


Jego potomkowie rządzili w Bawarii, od 1623 r. z tytułem elektorów. W 1742 r. elektor bawarski Karol Albrecht (poprzez matkę, Teresę Kunegundę, wnuk króla Jana III Sobieskiego) został wybrany na cesarza jako Karol VII. Linia bawarska wygasła na jego synu, Maksymilianie III w 1777 r.

Starsza linia, reńska wywodzi się od brata Ludwika IV, hrabiego Rudolfa I. Ich potomkowie rządzili w Palatynacie Reńskim, od 1329 r. jako elektorowie (z przerwą w l. 1623-48). Linia ta podzieliła się na liczne gałęzie. Krzysztof z linii Neumarkt rządził w Danii w 1.1443-48. Elektor Fryderyk V przejściowo panował w Czechach na przeł. 1619-20 (zwano go „Królem zimowym”). Linia Zweibrücken-Kleeburg panowała w Szwecji od 1654 r. po abdykacji królowej Krystyny Wazy. Polacy walczyli z założycielem tej linii Wittelsbachów Karolem X Gustawem w czasie „potopu” szwedzkiego. Jego wnukiem był Karol XII.

Karol XII przejął władzę w Szwecji w 1697 r., gdy miał zaledwie 15 lat. Młody wiek zachęcił przeciwników do akcji zbrojnej. W wojnie północnej po stronie antyszwedzkiej koalicji walczyła Saksonia, gdzie władcą był August II Mocny oraz Dania i Rosja. Już w 1700 r. została wyeliminowana Dania, a wkrótce po klęsce pod Narwą także Rosja.

Rok później Szwedzi wkroczyli na Litwę, a w kolejnym roku zajęli większość Polski. Formalnie Rzeczypospolita nie uczestniczyła w konflikcie. W 1704 r. Karol XII doprowadził do detronizacji Augusta II w Polsce i wyboru na króla Leszczyńskiego, Dwa lata później zdobył Saksonię i zmusił Augusta do rezygnacji z polskiego tronu oraz wypłaty sporej kontrybucji.

Zdążając z Saksonii na wschód, przejeżdżał w 1707 r. przez Tarnowskie Góry. Podczas wizyty popisywał się celnością oka i przestrzelił gałkę w wieży parafialnego kościoła. Fakt ten mylnie przypisano jego krewniakowi szwedzkiemu królowi Gustawowi II Adolfowi. Gdy w 1756 r. burza strąciła gałkę z wieży, kulę króla Karola XII znaleziono i ponownie tym razem już z opisem, tyle że błędnym, do gałki wstawiono.

W 1708 r. Karol XII rozpoczął na Ukrainie ofensywę przeciwko Rosji. Klęska pod Połtawą w 1709 r. przekreśliła jego wojenne plany, a on sam musiał się ratować ucieczką do Turcji. Do Polski wrócił August II Mocny.

W kolejnych latach próbował jeszcze dalej walczyć, ale bez większych sukcesów. Zginął w 1718 r. podczas wojny z Norwegią. Na nim wygasła męska linia szwedzkich Wittelsbachów. Tron przypadł jego siostrze UIryce, a potem szwagrowi, landgrafowi Fryderykowi z Hesji.

Był jednym z ostatnich szwedzkich królów-wojowników.

Jego krewniak z linii Neuburg, Karol Teodor połączył w 1777 r. bawarskie i reńskie ziemie Wittelsbachów. Inny kuzyn, Maksymilian z linii Birkenfeld, najpierw został elektorem, a w 1805 r. królem Bawarii. Potomkowie Maksymiliana panowali w Bawarii do 1918 r. Wnuk Otto był przejściowo królem Grecji (1832-1862).

AK-P

 

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa