Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 14

N U M E R  1 6  -   2 5   M A R C A   2 0 0 5 r.

 

 

Odsłonięcie Pomnika Wdzięczności
Zatrucie księży
Wznieśmy pomnik    książąt założycieli
Dzieje Bractwa Strzeleckiego w Tarnowskich Górach      cz. III
„Nazywom się Alojz z Bobrownik”
Statut pożarniczy w Tworogu
Szkoła Jezuicka w Tarnowskich Górach
Spadkobiercy śląskich Piastów
Potomkowie księcia
Historia Parafii św Jana Chrzciciela i św Kamila cz.IV
Kulturalne memento
Dzieje szkoły w Potępie
Malarstwo i film
Rozmyślania o Górnym Śląsku
Dzieje tarnogórskich protestantów cz.II
Muzyczne portrety - Ernest Koj
 

 

Szkoła Jezuicka w Tarnowskich Górach

W dziejach Tarnowskich Gór, gdy idzie o szkolnictwo średnie ogólnokształcące, swoją pokaźnych rozmiarów „cegiełkę” dołożyli również i zakonnicy Towarzystwa Jezusowego, zwani popularnie Jezuitami. Zakon ten powstał w XVI wieku. Jego założycielem był hiszpański Bask św. Ignacy Loyola (1491 - 1556).
 


Rozwój Towarzystwa Jezusowego postępował niezwykle szybko. Wśród wielu ważkich zadań, jakie stawiał sobie ów zakon, było także zakładanie i prowadzenie różnego rodzaju szkół. Zakon Jezuitów wydał uczonych we wszystkich gałęziach wiedzy, wielkich teologów, doktorów Kościoła (Piotra Kanizego i Roberta Belarmina). Nie ma takiej dziedziny w działalności Kościoła, gdzie by swoich mocnych śladów nie pozostawiła wspólnota Towarzystwa Jezusowego.

Do Polski Jezuici zostali sprowadzeni przez ks. kardynała Stanisława Hozjusza w 1564 roku. Również „miasto szkół” - jak kiedyś nazwałem Tarnowskie Góry - w kształtowaniu swego oblicza kulturalno -oświatowego zawdzięcza im bardzo wiele. To właśnie duchowi synowie św. Ignacego Loyoli założyli w „grodzie gwarków” jedną z pierwszych na Górnym Śląsku, a na pewno w Tarnowskich Górach, szkołę średnią ogólnokształcącą! Jezuici zjawili się w Tarnowskich Górach dość wcześnie. Stało się to głównie dzięki usilnym staraniom proboszcza tamogórskiego ks. Melchiora Niesytko (1677-1713).

Przybyli oni z Opola w 1677 roku. Rychło utworzyli tutaj stację misyjną i rozpoczęli pracę. Zamieszkali najpierw w wynajętym domu prywatnym, a po kilku latach kupili własną kamienicę. Oprócz pracy duszpasterskiej prowadzonej wśród społeczeństwa tarnogórskiego, Jezuici zajęli się przede wszystkim nauczaniem i wychowywaniem młodzieży. Po wprowadzeniu się w 1713 roku do własnego domu przy dzisiejszej ulicy Zamkowej 7 - założyli tzw. Szkołę Wyższą, która miała przygotować młodzież do studiów wyższych lub pracy urzędnika.

Założycielem tej szkoły był znany wówczas Jezuita ks. Marcin Polak, który zmarł w 1736 roku. Szkoła była prowadzona przez dwóch księży. Bardzo niewiele zachowało się dokumentów z tego czasu i trudno odtworzyć nazwiska pracujących w niej nauczycieli czy ówczesny program nauczania. Językiem wykładowym w tej szkole była łacina, ale używano także języka polskiego. Uczono arytmetyki i geometrii, a w klasach wyższych historii i astronomii. Według niezwykle rzetelnie napisanej przez Marię Sikorską dysertacji doktorskiej o rozwoju szkolnictwa tarnogórskiego do roku 1922 - szkoła ta zdobyła sobie rozgłos jako jedna z najlepszych szkół jezuickich tego typu.

Uczniowie zasadniczo pochodzili z miasta. Część zamiejscowych znajdowała stancję prywatną u mieszkańców grodu. Szkoła była elitarna, przeznaczona w pierwszym rzędzie dla uczniów z bogatych rodzin, już wtedy bowiem chodziło o odpowiednich „sponsorów” , którzy byli w stanie przyjść szkole z pomocą materialną. W katalogach tej instytucji oświatowej widniały nazwiska synów szlacheckich rodów, takich jak:

Dąbrowscy, Laryszowie, Strachwiczowie, Rochowscy, Wierniccy i inni. Cenne było także to, że niektórzy zdolni, ale biedni uczniowie mogli uczyć się w tej szkole. Jezuici byli obecni w Tarnowskich Górach tylko kilkadziesiąt lat do 1756r. kiedy to zostały zlikwidowane ich wszystkie placówki w państwie pruskim, a sam zakon został zawieszony przez papieża Benedykta XIV. Jezuici zostali z miasta usunięci, a budynek przejęło miasto. Później przeszedł w ręce prywatne. Zburzony został w 1956r.
Pięćdziesiąt dwa lata działania tej placówki przyczyniło się w znacznym stopniu do uświadomienia i głębszego zrozumienia ważności stałej edukacji i to nie tylko wśród młodzieży. Szkoła Jezuicka w Tarnowskich Górach dodała w swoim czasie miastu dodatkowego splendoru i znaczenia. Tym więcej, że wyprzedziła ona o 157 lat (!) szkołę świecką - (państwową) tego typu, która powstała dopiero w 1870 roku

Ks.dr Herbert Jeziorski

 

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa