Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 13

N U M E R  1 4  -   1 0   W R Z E Ś N I A   2 0 0 4 r.

 Montes Nr 15

 

75 lat temu
„Gaude Mater Polonia”
Juliusz Kapuściok
Hrabianka Henckel, teściową Goethego
Pielgrzymka do Częstochowy
Polskie fortyfikacje obronne
Wspomnienie o 11. Pułku  Piechoty
Z kart tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego
Śląsk w europejskiej wspólnocie cz. III
Laryszów
Wuj wielkiego księcia
Historia Parafii św Jana Chrzciciela i św Kamila cz.II
Rys historyczny wodociągów cz.XIII
Rozmyślania o Górnym Śląsku
Zaczęło się w Tarnowskich  Górach
Niezwykły etnolog z Boruszowic
 

Z dziejów Rept Śląskich

Szkoła w Reptach

Oświatę w Reptach, tak jak w całej okolicy prowadziły szkoły przyparafialne. Dopiero w XVI wieku (1531 rok) powstała pierwsza szkoła komunalna przy ulicy Gliwickiej. Utrzymywana była ona przez dawnych górników - gwarków, którzy na ten cel musieli oddawać „uchy” ołowiane.

Pierwsza szkoła w Reptach według księdza doktora Józefa Knosały istniała już przed 1765 rokiem. W 1793 roku wybudowano drugi budynek szkoły. Staraniem pastora Pohlego zbudowano - już z trwałego materiału - nową szkołę w 1829 roku (pastora uważa się za twórcę szkolnictwa polskiego w okolicznych miejscowościach).

Nadzór nad szkołą powierzono księdzu proboszczowi, a gmina lub parafia obowiązane były płacić na utrzymanie szkoły i rektora. Od każdego dziecka pobierano tygodniowo kilka fenigów; obowiązku szkolnego nie było. Do szkoły uczęszczały więc dzieci bogatych rodziców. Nauka odbywała się w miesiącach zimowych - latem dzieci pracowały w polu.

W połowie XVIII wieku Repty nazywane były przydomkiem „Stare”, ponieważ w 1748 roku w pobliżu folwarku „Segiet” powstała nowa osada, którą nazwano Reptami Nowymi. Do 1860 roku stanowiły też jedną gminę, która miała jedną szkołę. Nauczano w niej języka polskiego. W 1872 roku usunięto język polski ze szkół na Śląsku i wprowadzono język niemiecki.

W pierwszych latach XX wieku przez ziemie polskie przechodzi jedna z najpotężniejszych fal germanizacyjnych. Kuźnią germanizacji była szkoła i nauczyciel. W Reptach przybywało dzieci; władze niemieckie w 1910 roku podjęły się budowy nowej szkoły w Reptach Nowych. Ogólny koszt budowy wynosił 60 tysięcy marek. Nauka odbywała się w języku niemieckim.

W 1922 roku podzielono Śląsk, część powiatu tarnogórskiego przyłączono do Polski; nauka odbywała się wtedy wyłącznie w języku polskim. Istniały więc dwie szkoły 3-klasowe w Reptach Starych i 5-klasowa w Reptach Nowych. W okresie międzywojennym miano wybudować wspólną szkołę 7-klasową dla obydwu gmin. Jednak projekt ten nie został zrealizowany. Największe zasługi dla rozwoju szkoły, polskości ziemi śląskiej włożyli: Alojzy Liszka - długoletni kierownik szkoły, Wilhelm Kokot, Paweł Broy, Józefa Duszówna i inni. Organizowali zajęcia z dziećmi, ale również działali w środowisku. Pan Liszka organizował nie tylko szkołę, ale i chór oraz orkiestrę. Pani Duszówna założyła Towarzystwo Młodych Polek. Kierownikami w latach międzywojennych w szkole w Reptach Starych byli: Karol Sobota i od 1927 roku Alojzy Liszka. W Nowych Reptach szkołą kierowali: Karol Matlak, Piotr Siemek i od 1938 - Jerzy Cedzich. W latach wojny w Reptach Nowych była 6-klasowa szkoła niemiecka. W 1945 roku w czasie działań wojennych spłonęła szkoła w Reptach Starych, została więc tylko częściowo zniszczona placówka w Reptach Nowych.

Organizowaniem szkoły w Reptach po przejściu frontu, po częściowej naprawie zniszczeń wojennych zajęła się pani Otylia Grzywa. Do szkoły uczęszczało 350 uczniów. W czterech salach lekcyjnych nauka odbywała się więc na dwie zmiany. Pracę podjęło pięcioro nauczycieli: pani Karchówna, pani Liszkowa, pani Nierychłówna, pan Wieczorek i Pani Grzywa. Uczniowie zostali przesunięci o jedną klasę wstecz ze względu na brak znajomości języka polskiego. Szkoła miała tylko niezbędny sprzęt: ławki, stoły i krzesła. Brak było pomocy naukowych - nauczyciele własnym sposobem zaczęli kompletować potrzebne im pomoce naukowe.

W maju 1945 roku kierownikiem szkoły został pan Kazimierz Siwiński. Od kwietnia rozpoczęto dożywianie uczniów; chleb dla szkoły wypiekał pan Wycisk, w następnym roku szkolnym uruchomiono stołówkę. Rok szkolny zakończono 10 lipca. W czasie ferii działała w szkole biblioteka oraz świetlica szkolna.
Nowy rok szkolny 1945/46 rozpoczął się 3 września, wprowadzono siedmioletnią szkołę podstawową. Klasy były bardzo liczne, na przykłąd klasa II liczyła 61 uczniów, a IV - 51. W następnych latach klasy te zostały podzielone. Mimo usilnych starań do rozbudowy szkoły doszło dopiero w 1958 roku. Koszt rozbudowy wyniósł wtedy około 2,6 mln zł. Oddano do użytku szkołę w 1961 roku, wtedy też wprowadzono 8-klasową szkołę podstawową.

W latach powojennych kierownikami i dyrektorami szkoły byli: Kazimierz Siwiński, Alojzy Liszka, Agnieszka Liszka, Aniela Garbaciak, Maria Urbańska, Joanna Goworek. Dzięki usilnym staraniom radnych oraz dyrektora Szkoły - Mariusza Majowskiego, Rada Miejska w Tarnowskich Górach podjęła decyzję o budowie sali gimnastycznej. Prace rozpoczęto we wrześniu 1998, salę oddano do użytku 1 września 1999 roku.

Źródło: Internet
Fot.: ze zbiorów szkoły,
grono pedagogiczne i uczniowie,
lata 1945-50

 

 

Z dziejów Rept Śląskich

Szkoła w Reptach
Krótka historia straży

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa