Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 13

N U M E R  1 4  -   1 0   W R Z E Ś N I A   2 0 0 4 r.

 Montes Nr 15

 

75 lat temu
„Gaude Mater Polonia”
Juliusz Kapuściok
Hrabianka Henckel, teściową Goethego
Pielgrzymka do Częstochowy
Polskie fortyfikacje obronne
Wspomnienie o 11. Pułku  Piechoty
Z kart tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego
Śląsk w europejskiej wspólnocie cz. III
Laryszów
Wuj wielkiego księcia
Historia Parafii św Jana Chrzciciela i św Kamila cz.II
Rys historyczny wodociągów cz.XIII
Rozmyślania o Górnym Śląsku
Zaczęło się w Tarnowskich  Górach
Niezwykły etnolog z Boruszowic
 

 

Zaczęło się
w Tarnowskich Górach

Woda zawsze była przeciwko tarnogórskim gwarkom. Woda zalewająca podziemne wyrobiska ograniczała możliwości eksploatacyjne niższych złóż. Początkowo wydobywano ją w drewnianych kubłach lub bulgach, czyli skórzanych workach. Z czasem udoskonalano techniki odwadniania, budowano kołowroty i dreptaki napędzane siłą mięśni, konstruowano przemyślne i bardziej wydajne odwadniarki kieratowe poruszane siłą koni.

Bardzo dokładne modele tych urządzeń można obejrzeć w Muzeum Górnictwa Kruszcowego przy Kopalni Zabytkowej w Tarnowskich Górach.


Tarnogórska maszyna parowa


Mimo niewątpliwego postępu , urządzenia te nie były w stanie całkowicie i skutecznie osuszyć wyrobisk. Dlatego też w II połowie XVI w rozpoczęto drążenie sztolni odwadniających, odprowadzających wodę do doliny rzeczki Stoły, leżącej poniżej poziomu eksploatacji złóż. Była to metoda skuteczna ale kosztowna i pracochłonna. Sztolnię odwadniającą rejon tarnogórski, tzw. „podkop Jakuba” budowano z przerwami ok. 40 lat (1563- 1602).


Kopalnia ołowiu „Fryderyk”

Wraz z przejęciem Śląska przez Prusy w wyniku wojny siedmioletniej, następuje gwałtowne ożywienie górnictwa. Władze pruskie budują w okolicy Tarnowskich Gór nowoczesną, państwową kopalnię rud srebra i ołowiu „Fryderyk”. Kopalnia rozpoczęła wydobycie w lipcu 1784 r. Początkowo wyrobiska kopalni odwadniano tradycyjnymi metodami, ale już w styczniu 1788 r uruchomiono sprowadzoną z Anglii maszynę parową . Była to zasługa Fryderyka Redena. Osobiście udał się do Anglii aby dokonać stosownego wyboru i zakupu. Była to konstrukcja Hompfraya na licencji Watta- Boultona. Reden zadbał także o to, aby konstruktor maszyny przybył do Tarnowskich Gór nadzorować jej montaż i uruchomienie a także przeszkolić obsługę. Maszyna ta poruszała pompę o niewiarygodnej jak na owe czasy wydajności 1,4 m3 wody na minutę. Była to pierwsza na Śląsku i jedna z pierwszych w Europie maszyn parowych. W miarę rozszerzania się wyrobisk kopalni „Fryderyk” instalowano kolejne pompy parowe, tym bardziej , że produkcję maszyn parowych dzięki zabiegom Redena uruchomiła Królewska Odlewnia Żeliwa w Gliwicach. Osuszanie wyrobisk górniczych za pomocą pomp parowych było niezwykle wydajne i skuteczne ale wiązało się też z niemałymi kosztami. Samego węgla zużywano ponad 11 tys. ton rocznie a dochodziły jeszcze koszty obsługi i licznych remontów. Dlatego też nie rezygnując z pomp parowych powrócono do odwadniania za pomocą sztolni. W pierwszym rzędzie odnowiono i przedłużono starą, XVII- wieczną sztolnię „Boże pomagaj” odprowadzającą wody z rejonu miasta w dolinę rzeki Stoły. Budowę 9- km korytarza tej sztolni ukończono w 1806 r. W latach 1821- 1835 wybudowano nową, znacznie głębszą sztolnię „Fryderyk”.

Odprowadzała ona wody z rejonu Rept i Bobrownik w kierunku południowo- zachodnim w dolinę rzeki Dramy. Fragment tej sztolni udostępniony jest do zwiedzania i jako sztolnia „Czarnego pstrąga” stanowi jedną z atrakcji turystycznych Tarnowskich Gór.

Weronika Silczak

 

 

Z dziejów Rept Śląskich

Szkoła w Reptach
Krótka historia straży

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa