Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 13

N U M E R  1 4  -   1 0   W R Z E Ś N I A   2 0 0 4 r.

 Montes Nr 15

 

75 lat temu
„Gaude Mater Polonia”
Juliusz Kapuściok
Hrabianka Henckel, teściową Goethego
Pielgrzymka do Częstochowy
Polskie fortyfikacje obronne
Wspomnienie o 11. Pułku  Piechoty
Z kart tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego
Śląsk w europejskiej wspólnocie cz. III
Laryszów
Wuj wielkiego księcia
Historia Parafii św Jana Chrzciciela i św Kamila cz.II
Rys historyczny wodociągów cz.XIII
Rozmyślania o Górnym Śląsku
Zaczęło się w Tarnowskich  Górach
Niezwykły etnolog z Boruszowic
 

 

„Gaude Mater Polonia”

W listach i telefonach do redakcji zwrócono nam uwagę na niejasne przedstawienie kwestii autorstwa hymnu „Gaude Mater Polonia”. Czytelnicy zauważyli, że w tekstach ostatniego, kwietniowego numeru „Montesa ...” raz wymieniono Wincentego z Kielczy, w innym miejscu, jako twórcę sławnej pieśni podano Grzegorza Gerwazego Gorczyckiego.

Sprawa dotyczy zbyt fundamentalnego dzieła, by pozwolić sobie na jakąkolwiek dowolność i na najmniejsze niedomówienie. Wyjaśniamy przeto tę sprawę. Czynimy to tym chętniej, gdyż nadarza się okazja do bliższego zapoznania się z postaciami dwóch wybitnych Górnoślązaków.

Wincenty z Kielczy – dziejopisarz, hagiograf i muzykolog, urodził się na przełomie XII i XIII wieku. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1222 roku, kiedy był kapelanem na dworze biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża ( z Kamienia Śląskiego). Około 1235 wstąpił do zakonu ojców dominikanów ( którego założycielem na ziemiach środkowej i wschodniej Europy był patron Górnego Śląska – św. Jacek Odrowąż). W tym czasie otrzymał zadanie zebrania informacji na temat biskupa Stanisława ze Szczepanowic. Tak powstał „Żywot mniejszy św. Stanisława”, którego uzupełnieniem była „Historia świętego Stanisława”, z umieszczonym w niej hymnem „Gaude Mater Polonia”. W 1253 odbyła się kanonizacja biskupa Stanisława ze Szczepanowic. Przypuszcza się, że pierwsze wykonanie hymnu miało miejsce 8 maja 1254 roku ( stąd tegoroczne obchody w Kielczy750 rocznicy powstania tej pieśni). W latach 1257 – 1260 Wincenty był przeorem tworzącego się klasztoru dominikańskiego w Raciborzu.

Tak fundamentalne dla naszego życia religijnego dokonania (autorstwo najsławniejszej i najdawniejszej – obok „Bogurodzicy”, pieśni, główna zasługa przy kanonizacji św. Stanisława – patrona Polski) zostały przypisane nieistniejącemu Wincentemu z ... Kielc. I dziś przeczytać można taką informację w encyklopediach. W 1983 roku profesor Gerard Labuda wysunął tezę, że Wincenty pochodził z Kielczy i na szczęście zostało to zaakceptowane. Jednak na płycie „Boże coś Polskę”, na której są najpiękniejsze pieśni kościelne (1. – „Gaude Mater Polonia”, 2.- „Bogurodzica”), znajduje się komentarz historyczny wybitnego znawcy polskiej muzyki religijnej, Jana Węcowskiego, który musi jeszcze raz walczyć z zakłamaniem i co tu dużo mówić, z kompromitacją „naukowców” i podkreślać, że „ autorem tekstu „Gaude Mater Polonia” nie jest Wincenty z Kielc, lecz Wincenty z Kielczy”.

Gorczyca Grzegorz, Gerwazy (ok.1665 – 1743) – urodził się w Rozbarku koło Bytomia. Nazwisko Gorczycki przybrał pod koniec życia, prawdopodobnie po otrzymaniu lub nabyciu szlachectwa. Musiał być młodzieńcem o niepoślednich zdolnościach, skoro już w wieku kilkunastu lat (od 1678 do 1683) studiował filozofię w Pradze, a następnie teologię na uniwersytetach w Paryżu i w Wiedniu. W 1690 roku osiadł w Krakowie i otrzymał święcenia kapłańskie. Był kapelmistrzem katedry na Wawelu. Skomponował wiele utworów, z których 30 zachowało się do naszych czasów. Jak można zauważyć w internecie, wydawnictwa muzyczne wielu krajów mają w swych katalogach jego najsłynniejszą kompozycję. W „Karadar” Classical Music World tak piszą o jego kompozycji: „Sein Hymnus „Gaude Mater Polonia” erfreut sich in Polen noch heute grosser Beliettheit” (Jego hymn „Gaude Mater Polonia” spotyka się w Polsce do dziś z uwielbieniem).

Reasumując: Wincenty z Kielczy jest autorem łacińskiego tekstu i XIII wiecznej melodyki „Gaude Mater Polonia”. Barokową muzykę do obecnie wykonywanej pieśni skomponował Grzegorz Gerwazy Gorczycki.

Redakcja
 

 

 

Z dziejów Rept Śląskich

Szkoła w Reptach
Krótka historia straży

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa