Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 12

N U M E R  1 3   -   9   K W I E T N I A   2 0 0 4 r.

 Montes Nr 14

 

100 lat temu
Teofil Królik
Henckel kuzyn Bourbonów i Habsburgów
Szkolni inspektorzy cz.IV
Pierwszy kronikarz miasta
Od ognia i wody
Stary zamek w Tworogu
Nieuczciwi szynkarze
Leśnie opowieści czyli myśliwi, kłusownicy i przemytnicy
Kolejarze tarnogórskiej kulturze cz.V
Poszperajmy w Adresbuchu
Tarnogórski ślad Ballestremów
Dzieje Bractwa Strzeleckiego w Tarnowskich Górach
Wincenty z Kielczy
Fryderyk Ludwik zu Hohenlohe
Śląsk w europejskiej wspólnocie cz. II
Miedary... od miodu
Rys historyczny wodociągów cz.XII
Towarzystwo Muzyczne im. Adama Mickiewicza
Edukacja regionalna
Rozmyślania o Górnym Śląsku
Tauern – syn Donnersmarcka
Historia Parafii Św Jana Chrzciciela i św Kamila
Wznieśmy pomnik Książąt Założycieli
Nasz Dom                        na Ratuszowej 7
 

 

Towarzystwo Muzyczne
im. Adama Mickiewicza

w Tarnowskich Górach w latach 1919 - 1934

Tarnowskie Góry to miasto o bogatych tradycjach muzycznych. Gdyby podjąć próbę analizy historycznej możnaby zauważyć, że procesy kulturotwórcze zmierzające w kierunku animacji życia muzycznego w środowisku miejskim, odbywały się głównie na gruncie ruchu amatorskiego. Szczególnie dynamicznym, tak w liczbę powstałych struktur, jak i w formy uprawiania działalności artystycznej był okres międzywojnia. Organizowanie się w różnego typu zespoły muzyczne, teatralne, chóralne było wyrazem patriotycznych dążeń jego mieszkańców.


Członkowie Towarzystwa Muzycznego. Rok 1934

W 1922r. powstał Okręg tarnogórski Związku Śląskich Kół Śpiewaczych, zrzeszający istniejące na terenie miasta i przylegających dzielnic zespoły. W tym czasie działało 16 chórów, wśród nich m.in.: „Słowiczek”, „Nowowiejski” z Rept Śl. oraz „Mickiewicz”, „Kolejowy”, „Harmonia”, „Chopin”. Organizowały się towarzystwa i stowarzyszenia kulturalne, obok Polsko/Katolickiego Kasyna Obywatelskiego, Towarzystwa Teatralnego im. J.Sobieskiego, Rodziny Kolejowej, prężnie działało jedno z najliczniejszych w liczbie członków i w wielorodności form aktywności artystycznej - Towarzystwo Śpiewu im. A.Mickiewicza.
Powstało 24 lipca 1919r. z inicjatywy ówczesnego prezesa Rady Ludowej - Jana Bondkowskiego oraz późniejszych działaczy Towarzystwa -Wincentego Zubera i Jana Talagi.W jego strukturze organizacyjnej znalazła się obok zespołu chóralnego, sekcja teatralna. Na walnym zebraniu (które odbyło się w hotelu „Prinzregent”, dzisiejsza siedziba kina Europa) aklamacyjnie przyjęto statut Związku Śląskich Kół Śpiewaczych, powołano na stanowisko dyrygenta Jana Rusina.

W repertuarze liczącego 80 członków chóru mieszanego znalazły się patriotyczne pieśni polskie - w początkowym okresie opracowywane jednogłosowo lecz w miarę wzrostu umiejętności wokalnych śpiewaków na cztery głosy.

Wybuch pierwszego powstania przerwał na krótki czas działalność Towarzystwa, we wrześniu wznowiono próby, gdyż decyzja nowego Zarządu (po wyborach prezesem został Wincenty Zuber) obligowała zespół do organizacji obchodów 30 rocznicy śmierci Juliusza Ligonia - postaci niezwykle zasłużonej dla sprawy śląskiej.

29 listopada 1919r. odbył się pierwszy publiczny występ, na którym wykonano m.in.sztukę teatralną p.t. „Wiejskie wesele”, z udziałem członków trupy teatralnej i chóru. „Cała impreza udała się bardzo dobrze - odnotowano w kronice Towarzystwa - sztukę zagrano ponownie w Bobrownikach i Miasteczku z wielkim powodzeniem. Wszystkie te imprezy przysporzyły nowych członków i duże fundusze naszej kasie”.

Tempo pracy było wręcz imponujące, w parę miesięcy po premierowym spektaklu Towarzystwo wystąpiło z kolejną sztuką teatralną, na którą zaproszono stacjonujący w mieście korpus oficerski rozjemczych sił francuskich. „I tym razem - stwierdzał kronikarz -wrażenia publiczności były jednoznaczne,sztuka udała się nadzwyczajnie”.

Dynamiczną dotąd działalność Towarzystwa przerwały dwa kolejne zrywy powstańcze, w których znaczna liczba jego członków brała udział. Z początkiem 1922r. do Tarnowskich Gór zaczęli napływać uchodźcy z terenów szczególnie Śląska Opolskiego i Gliwic, które decyzją Ligii Narodów pozostawiono w Rzeszy. Liczące wówczas niespełna 50 członków Towarzystwo mogło wzbogacić swoje szeregi o 30 śpiewaków, najczęściej członków działających na terenie opolszczyzny Towarzystw Śpiewu „Cecylia”. Przystąpiono do reorganizacji - reaktywowano sekcję teatralną, nowym dyrygentem zespołu chóralnego został Jan Masarczyk, były chórmistrz gliwickiego Towarzystwa Śpiewaczego. 5 sierpnia 1923r. w asyście ks. prałata Michała Lewka , posła Sejmu Śląskiego Stanisława Janickiego, licznie zgromadzonych gości, odbyła się uroczystość poświęcenia sztandaru Towarzystwa.

Rok później zespół chóralny zdobył prestiżowe nagrody na konkursach śpiewaczych - w czerwcu, jako uczestnik Ogólnopolskiego Zjazdu w Pozna niu, w lipcu zaś na konkursie w Strzybnicy, zorganizowanym przez Okręg tarnogórski Związku Śląskich Kół Śpiewaczych. Najwyższa punktacja w Okręgu i II miejsce na woj. śląskie - tak w 1925r. oceniony został, w zestawieniu statystycznym Związku zespół chóralny Towarzystwa. O jego dobrej „kondycji” artystycznej świadczy notka informacyjna z koncertu zorganizowanego staraniem tarnogórskiego koła Stowarzyszenia Urzędników Skarbowych, zamieszczona w „Tygodniku na powiat tarnogórski” z 17 maja 1925r. Autor pisał m.in.: „Najwspanialej udała się część wokalna z udziałem chóru Towarzystwa Mickiewicz. Zespół ten pod względem doboru repertuaru,swej siły liczebnej i wcale dobrych głosów (doskonałe basy) nie ustępuje przed innymi.”

Zważywszy więc na fakt olbrzymiej konkurencji, generalnie wysokiego poziomu artystycznego, jaki reprezentowały inne chóry działające na terenie miasta i regionu,były to niewątpliwie satysfakcjonujące rezultaty pracy całego zespołu.

Celem poszerzenia i zróżnicowania form działalności przyjęto w poczet członków Towarzystwa 15-osobowy zespół mandolinowy, który miał czynnie uczestniczyć w akcjach koncertowych organizowanych przez Zarząd. Z zespołu chóralnego wyłoniono scholę, która przyjęła nazwę patronki śpiewu kościelnego św. Cecylii.

W celu zapoznania szerszego ogółu mieszkańców z działalnością Towarzy- rzystwa w 1927r. podjęto współpracę z prasą - w „Polonii”, „Polsce Zachodniej”, „Tygodniku Tarnogórskim”, ukazywały się anonse koncertowe oraz informacje traktujące o jego organizacji, agitujące do akcesu. Liczba członków, działających w różnych sekcjach, w proporcji do lat poprzednich była w tym czasie imponująca -Towarzystwo liczyło 120 członków.
Z początkiem 1930r. Towarzystwo zawiesiło działalność - był to trudny okres w jego historii. Na skutek nieporozumień powstałych w łonie samego Zarządu, postanowiono zawiesić na jakiś czas wszelkie działania. Reaktywacja nastąpiła dopiero z końcem 1931r. Walne zebranie członków wybrało nowy Zarząd, na czele którego stanął Jan Powała, do współpracy w charakterze dyrygenta chóru zaproszono Ernesta Koja, nauczyciela, absolwenta tarnogórskiego Seminarium Nauczycielskiego.

Na efekty poczynionych zmian nie trzeba było długo czekać, już w czerwcu 1932r. chór zdobył drugą nagrodę na konkursie okręgowym Związku. Dla społeczności miejskiej i członków Towarzystwa postanowiono zorganizować cykl wykładów z zakresu historii kultury i historii muzyki. „Pieśń i muzyka polska”, „Dzieła Fr.Chopina”, to niektóre z proponowanych tematów. Ożywioną działalność prowadziła sekcja teatralna, jej efektem były cieszące się dużym uznaniem wśród publiczności wystawienia widowiska folklorystycznego J.Buszny’ego p.t. „Skalmierzanki”.

Rok 1933 obfitował w wiele znaczących w historii Towarzystwa wydarzeń - uczestnictwo w uroczystości otwarcia stadionu sportowego im. M.Grażyńskiego w Radzionkowie, udział w uroczystościach rocznicowych związanych z obchodami i poświęceniem tablicy pamiątkowej poległych powstańców powiatu gliwicko-toszeckiego. Na 7 października 1934r. przewidziano główną uroczystość jubileuszu 15-lecia działalności Towarzystwa - na tej informacji zamyka się kronikarski zapis jego działalności.

Jak przedstawia się jego dalsza historia - można jedynie przypuszczać, że przez pięć kolejnych lat uczestniczyło aktywnie w życiu kulturalnym miasta, a jego członkowie dawali społeczności to co najlepsze - swój talent i zaangażowanie. A motto zamieszczone w winiecie księgi pamiątkowej wydanej z okazji 15-lecia działalności „Przez pieśni do serca - przez serce do Ojczyzny” było swoistym spiritus movens ich artystycznego posłannictwa.

dr Elżbieta Szwed

 

 

Herbarz Tarnogórski

Scholtz von Löwenckron

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa