Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 12

N U M E R  1 3   -   9   K W I E T N I A   2 0 0 4 r.

 Montes Nr 14

 

100 lat temu
Teofil Królik
Henckel kuzyn Bourbonów i Habsburgów
Szkolni inspektorzy cz.IV
Pierwszy kronikarz miasta
Od ognia i wody
Stary zamek w Tworogu
Nieuczciwi szynkarze
Leśnie opowieści czyli myśliwi, kłusownicy i przemytnicy
Kolejarze tarnogórskiej kulturze cz.V
Poszperajmy w Adresbuchu
Tarnogórski ślad Ballestremów
Dzieje Bractwa Strzeleckiego w Tarnowskich Górach
Wincenty z Kielczy
Fryderyk Ludwik zu Hohenlohe
Śląsk w europejskiej wspólnocie cz. II
Miedary... od miodu
Rys historyczny wodociągów cz.XII
Towarzystwo Muzyczne im. Adama Mickiewicza
Edukacja regionalna
Rozmyślania o Górnym Śląsku
Tauern – syn Donnersmarcka
Historia Parafii Św Jana Chrzciciela i św Kamila
Wznieśmy pomnik Książąt Założycieli
Nasz Dom                        na Ratuszowej 7
 

CZĘŚĆ III

Stary zamek w Tworogu

Przy okazji kapitalnego remontu, który przeprowadzono w latach 1922-23, zamek otrzymał nowy wystrój. W parku zlikwidowano oranżerię, do której można było wchodzić między innymi od piwnicy środkowym wejściem. Po II wojnie światowej, można było jeszcze oglądać chodnik po byłym pasażu i resztki muru po oranżerii.




Polichromie z tworogowskiego zamku

Nowootynkowany budynek otrzymał boniowane naroża, od frontu nad dwoma oknami faliste naczółki. Ryzalit frontowy został ozdobiony dekoracją stiukową. Dach został ponownie pokryty gontem.

Przy spichlerzu powstał zakład produkujący gonty (szendzioły) na bieżąco, zależnie od potrzeb. Domów krytych gontem w Tworogu było więcej. Okna były półskrzynkowe tzn, jedna część otwierała się na zewnątrz, druga do wewnątrz.

Do dzisiaj pozostały trzy takie okna, natomiast w holu zachowały się dwa okna z szybami z XIXw. W pofalowanym szkle widać zanieczyszczenia, których w tym czasie nie potrafiono wyczyścić.

W piwnicy zlikwidowano drugie schody i drzwi wychodzące na hol. W holu ustawiono nowe dębowe schody, które służą do dzisiaj, ostatnio zostały poddane renowacji.

Hol został wykafelkowany na czerwono, takie same biało - czerwone kafelki są w tutejszym kościele, widocznie zostały zakupione u tego samego producenta. Reszta kafelek z zamku jest w jednym domu na ul. Słowackiego i w jednej prywatnej kamienicy w Toszku, gdzie do dzisiaj się szczycą, że mają je z tworogowskiego zamku.

Główne apartamenty nazywały się: balkonowy i bilardowy. Niektóre polichromie naruszone zębem czasu, zostały zamalowane, na szczęście są pod spodem i jak nadejdzie stosowny czas, będzie je można odtworzyć, co już zostało uczynione w gabinecie wójta.

Po kapitalnym remoncie zamku, przyszedł czas na postawienie przed nim pomnika ku czci poległych w I wojnie światowej. Starania rozpoczęto w 1924r. Pomnik powstał 1.06.1930r.
Na odsłonięciu pomnika byli obecni Ks.Hohenlohe i liczni mieszkańcy gmin Tworóg i Brynek (w tym czasie zostały przeniesione bliżej kościoła, legendarne figury trzech świętych, które stały nieopodal).

Zamek nie ucierpiał podczas ostatnich działań wojennych, trzy bomby, które spadły obok zamku przy ul.Bachstr. (obecnie ul. K.Miarki), były wycelowane w wóz taborowy.

Właściciel wozu zajmował się rozrywkową obsługą odpustów i innych uroczystości, był w posiadaniu karuzeli, strzelnicy i organizował przedstawienia kukiełkowe pod nazwą „Kasperletheater”. Pilot potraktował wóz jako ukrywający się pojazd z kolumny wojskowej. Najpierw spadły niecelnie dwie mniejsze bomby, następnie przyleciał większy samolot i zrzucił jedną dużą, na szczęście też niecelnie. Detonacja była tak wielka, że w niektórych domach odpadły tynki i sufity.

Strach pomyśleć co by mogło się wydarzyć, gdyby samoloty nadleciały z przeciwnego kierunku i przy tak dużej niecelności mogły uszkodzić zamek.

Lej po dużej bombie był jeszcze widoczny w latach 80-tych ubiegłego w. Został wyrównany podczas ostatnich robót ziemnych.

Czerwonoarmiejcy weszli do Tworoga od strony Lublińca i Mikołeski 21.01.1945r. Zamek specjalnie ich nie interesował, dlatego pierwsi lokatorzy wprowadzili się do niego już w marcu.

Książęcy zamek został zamieniony w blok mieszkalny, rotacja mieszkańców w pierwszej fazie powojennej była ciągła. Ciągle wprowadzały się jakieś ważne osobistości, robiły we wsi zamieszanie i nagle znikały. Zamek powoli zamieniał się w ruinę. Dla przykładu można przytoczyć, iż w apartamentach książęcych hodowano gęsi, a w jednym z pokoi urządzano sobie rożno na parkiecie. Przy wyprowadzaniu się zabierano to, co było użyteczne itp.

Lokatorzy tzw. drugiej fali, zazwyczaj z wyższym wykształceniem, zachowywali się już godnie.

Jednak zamku nikt nie remontował, dach zaczął przeciekać i lokatorzy powoli zaczęli się wyprowadzać.

W końcu pozostał tylko jeden lokator, który do dyspozycji miał cały zamek, zamieniający się w gnijącą melinę. Gdyby nie dwaj ostatni naczelnicy Gminy Tworóg, to po ruinach tworogowskiego zamku dzisiaj można by było szkolne wycieczki oprowadzać i wspominać, opowiadając o świetności jego przeznaczenia.

Urząd Gminy mieścił się w budynku obecnego Banku Spółdzielczego. Ze względu na ciasnotę zaczęto powoli adoptować od 1977r. pomieszczenia zamkowe na biura gminne. Jednocześnie podjęto starania u konserwatora zabytków o przeprowadzenie kapitalnego remontu. Najpierw zmieniono dach z gontowego na blaszany i sukcesywnie remontowano pomieszczenia. Na końcu budynek został otynkowany.

Latem 2002 roku minęła 200-rocznica ostatniego nadania wyglądu architektonicznego zamku i 25-lecie adopcji budynku przez Urząd Gminy.

Fryderyk Zgodzaj

 

 

  

Zamek...

  CZĘŚĆ I
CZĘŚĆ II
CZĘŚĆ III

Herbarz Tarnogórski

Scholtz von Löwenckron

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa