Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 11

N U M E R  1 2   -   5   W R Z E Ś N I A   2 0 0 3 r.

 Montes Nr 13

 

Adam de Tarnowice
Brama Gliwicka i szpital
150 lat temu
Paryskie ślady Donnersmarcków
Przydrożne krzyże i kapliczki
Ratuszowe herby
Organy braci Biernackich
Tarnogórski magnes
Święcisław de Tarnowice
Wizyta Habsburgów
Dzieje tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego
Repty Nowe
Jakub Gruzełko
Rys historyczny  wodociągów cz.XI
Śląsk w europejskiej wspólnocie
Szkolni inspektorzy
Gwarki. Jak to się zaczęło?
Dawnej huty czar
Ogród jordanowski w Tarnowskich Górach
August de Boscamp-Lasopolski
Synagoga
Rozmyślania o Górnym Śląsku
Kościół w Boruszowicach
 

 

Synagoga

Żydzi byli obecni w Tarnowskich Górach od dawna. W księgach wagowych z początku XVIII wieku można znaleźć zapis: „...Salomon Jeleniowitz żyd ważył łoju..”, „...Jakub Izaak żyd ważył glejty...”. Nie mogli oni jednak być obywatelami miasta, chyba że przeszli na wiarę chrześcijańską.


Synagoga (fot. ze zbiorów Waldemara Krusy)

Zmieniło się to pod rządami Hohenzollernów. Po reformach barona Karola Augusta von Hardenberga, szefa rządu pruskiego (pierwszego z tytułem kanclerza) zmuszono miasta w 1812r. do przyjęcia jako mieszczan także Żydów. Władze Tarnowskich Gór przyjęły odpowiednią uchwałę w tym samym roku, 28 września.

Trzy lata później tarnogórscy Żydzi założyli swoją gminę. Początkowo miejscem ich modlitw był dom tokarza Kolonki. Przy ul. Gliwickiej powstał cmentarz żydowski. Pierwszą osobę pochowano tam 6 marca 1822r.

W kilkanaście miesięcy zbudowano na miejscu poprzedniego domu modlitwy nową bożnicę. Poświęcono ją 1 września 1864r. Budowla zajmowała dzisiejszy plac na skrzyżowaniu ul. T.Królika i S.Szymały. Budynek w stylu eklektycznym z wpływami klasycyzmu był ozdobą okolicy. W wyglądzie kopuły, czy też ozdobnych sterczynach, znawcy architektury dopatrują się elementów stylu orientalnego.

Po I wojnie światowej ilość osób narodowości żydowskiej wynosiła ok. 200. W czasach największego rozkwitu, gmina żydowska liczyła nawet 500 osób.

Los tarnogórskich Żydów jak i synagogi dopełnił się w czasie tragedii II wojny światowej. Spalona po wkroczeniu hitlerowców, została wkrótce całkowicie zniszczona. W połowie 1940r. pozostało z okazałej budowli tylko gruzowisko. Po uprzątnięciu pozostał plac i posadzone tam drzewa. O losie ludzi przypominają słowa na jednym z ostatnich, powstałym już po wojnie pro memoria, żydowskim nagrobku na cmentarzu przy ul. Gliwickiej „...zginęła w Oświęcimiu”.

ArK

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa