Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 11

N U M E R  1 2   -   5   W R Z E Ś N I A   2 0 0 3 r.

 Montes Nr 13

 

Adam de Tarnowice
Brama Gliwicka i szpital
150 lat temu
Paryskie ślady Donnersmarcków
Przydrożne krzyże i kapliczki
Ratuszowe herby
Organy braci Biernackich
Tarnogórski magnes
Święcisław de Tarnowice
Wizyta Habsburgów
Dzieje tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego
Repty Nowe
Jakub Gruzełko
Rys historyczny  wodociągów cz.XI
Śląsk w europejskiej wspólnocie
Szkolni inspektorzy
Gwarki. Jak to się zaczęło?
Dawnej huty czar
Ogród jordanowski w Tarnowskich Górach
August de Boscamp-Lasopolski
Synagoga
Rozmyślania o Górnym Śląsku
Kościół w Boruszowicach
 

 

Gwarki. Jak to się zaczęło ?...

Jedną z największych imprez kulturalnych w regionie tarnogórskim są od lat już kilkudziesięciu „Dni Gwarków”. Organizowane od 1957 roku, nawiązują do przywileju nadanego Tarnowskim Górom w roku 1599, na mocy którego gród gwarków miał prawo do urządzania „ zabaw i komedyj” podczas jarmarku w niedzielę po świętym Idzim.

Skromne środki finansowe pierwszej imprezy nie pozwoliły na wielki rozmach i mimo, że zaangażowanie społeczne ludzi było ogromne, to program był skromny. Imprezę rozpoczęto o godzinie 17.00 koncertem orkiestr dętych. O godzinie 19.00 ulicami miasta przemaszerował capstrzyk, a po nim odegrano hejnał, którego twórcą był tarnogórzanin Stanisław Bok. Po hejnale uroczyście dokonano otwarcia Dni Gwarków. Ich organizatorem w latach 1957 -1988 było Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. Impreza w ciągu kilkudziesięciu lat istnienia przyjmowała różne formy czasowe. W latach 1957 - 1966 oraz w 1988 - 1989, trwała cztery dni, a w latach1967 - 1987 i 1990 -2001, trzy dni. Społeczność lokalna za „ojca Gwarków” uznała A. Gładysza.

  

Organizatorzy imprezy starali się w różny sposób uatrakcyjnić imprezę. Już w roku 1958 wprowadzono pamiątkowe gadżety w postaci jedwabnych i stylowych barwnych chust. W latach późniejszych asortyment owych pamiątek był coraz bogatszy (np. okolicznościowe pocztówki, ozdobne koperty, nalepki, metalowe znaczki, itp. ).Szczególną atrakcją dla wielu miłośników znaczków pocztowych było uruchomienie już w pierwszej edycji Dni Gwarków, specjalnego stoiska, gdzie stemplowano listy, okolicznościowym datownikiem pocztowym. Atrakcją było także widowisko regionalne „Skok przez skórę”, wystawiane aż 11 razy, w latach 1957 - 1966 oraz w 1968 roku. Sześciokrotnie podczas Dni Gwarków odbywało się losowanie, bardzo popularnej na Śląsku, gry liczbowej „Karolinka’’.

Ulubioną formą zabawy gwarkowej, były w latach 1957 - 1965 , młodzieżowe pochody odbywające się w sobotę w godzinach popołudniowych zwane capstrzykiem. W roku 1966 zastąpiono je Młodzieżowym Balem Kostiumowym odbywającym się na Rynku.

Atrakcją było również wyświetlanie filmów na wolnym powietrzu. W latach 1960 - 1977 wyświetlono łącznie 7 tytułów. Projekcje odbywały się między innymi w parku miejskim, na Rynku i przed budynkiem Domu Kultury, zawsze przed licznie zgromadzoną publicznością.

Impreza nie była też pozbawiona akcentów ideologicznych. W latach 1962 - 1978 (bez 1970) oraz w 1980, podczas uroczystości gwarkowskich wręczano nagrody w postaci tzw. „Złotych Młotków’’, zamienionych następnie na „Złote Gwarki’’. Zdobywcami tych nagród były najlepiej pracujące, tzw. Brygady Pracy Socjalistycznej.

W roku 1962 SMZT wpadło na oryginalny pomysł, dzięki któremu z jednej strony promować można było samą imprezę, z drugiej zaś zapewnić dużą ilość gości gwarkowskich. Od dnia 24 sierpnia tego roku, grupa przedstawicieli - organizatorów, ubrana w stroje gwarków odwiedzała wszystkie kopalnie Śląska i Zagłębia, zapraszając ich załogi do udziału w imprezie.

Dni Gwarków były dla wielu okazją do kontaktu ze sztuką. Tarnowskie Góry gościły w tych dniach Scenę Polską Państwowego Teatru z Czeskiego Cieszyna, Operę Śląską z Bytomia, Filharmonię z Zabrza, Poznańskie Słowiki, Śląską Estradę Wojskową a także Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk’’. Ważnym wydarzeniem artystycznym, ze względu na jego regionalny charakter, było widowisko muzyczno- baletowe zatytułowane „Suita gwarkowska”.

Było też coś dla ciała: rozgrywane były mecze piłki nożnej, ręcznej, pokazy gimnastyczne, turnieje tenisa ziemnego. Imprezie towarzyszyły także rajdy piesze i motocyklowe, zloty turystów i caravaningu. W roku 1972 szczególną atrakcją sportową, Dni Gwarków, były akrobacje samolotowe i skoki spadochronowe.

Święto gwarków, organizatorzy starali się też wykorzystać jako okazję do popularyzowania książki. W latach 1966 - 1976 stałym elementem imprezy były kiermasze książek. Oryginalnym na tamte czasy, wydaje się pomysł zorganizowania specjalnych „bibliowozów”, które jeżdżąc po mieście umożliwiały kupno książek w wielu jego punktach.

W roku1976 ( 450-lecie uzyskania praw miejskich), trzeciego września odbył się na Rynku, w godzinach wieczornych, bal 450-lecia, a jego dodatkową atrakcją był udział publiczności w kręceniu kilku scen do filmu „Okrągły tydzień” z Franciszkiem Pieczką w roli głównej.

Do tradycji Dni Gwarków od roku1960 weszły pokazy ogni sztucznych.

Rok 1988 był ostatnim, w którym SMZT było głównym organizatorem tej wspaniałej imprezy.

Dni Gwarków w roku 1989 nie odbyły się.

W roku 1990 ogłoszono przetarg na ich organizację. Dwuletnie prawo do organizowania imprezy uzyskał Związek Górnośląski. Nowy organizator nie zmienił zasadniczo formuły imprezy, wprowadzając jednak pewne nowe elementy. Zaprezentowano po raz pierwszy pokaz tresury psów oraz wspaniałą paradę starych pojazdów i gokartów. Ponadto pewnym novum było wydanie na dwa tygodnie przed imprezą kolorowej jednodniówki o nazwie „Gazeta Gwarkowa’’, w nakładzie 20 000 egzemplarzy.

W roku następnym organizatorzy podjęli, niefortunną z punktu widzenia publiczności, decyzję o wprowadzeniu płatnych karnetów wstępu dla osób chcących obejrzeć imprezy odbywające się na Rynku. Był to ewenement w historii Dni Gwarków i szybko się z tej formuły wycofano.

Dni Gwarków 1991 roku zapisały się szczególną nowością. Otóż w pochodzie gwarkowym po raz pierwszy wystąpiły kobiety w rolach męskich, między innymi jako husarze króla Jana III Sobieskiego oraz rajtarzy szwedzcy.

Od roku 1992 Urząd Miejski w Tarnowskich Górach zdecydował się powierzyć organizację święta spółce „Gwarki 2000”. Urozmaiciła ona kolejne edycje święta zapraszając m. in. takie gwiazdy polskiej estrady jak: Maryla Rodowicz, Gang Marcela, Lady Pank, Czesław Niemen, Majka Jeżowska, Stanisław Sojka, Edyta Górniak, i inni.

Od roku 2001 imprezę przygotowuje agencja Woja.

W ciągu kilkudziesięciu lat trwania Dni Tarnogórskich Gwarków impreza zmieniała swoje oblicza organizacyjne i programowe.

Jednak jeden element, uroczysty pochód gwarków, pozostał stałym fragmentem gwarkowego święta, takim, bez którego impreza straciłaby swój niepowtarzalny urok.

Maria Bambynek-Skawińska
Ewa Sołtys-Torchalska
Elżbieta Spurek

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa