Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 11

N U M E R  1 2   -   5   W R Z E Ś N I A   2 0 0 3 r.

 Montes Nr 13

 

Adam de Tarnowice
Brama Gliwicka i szpital
150 lat temu
Paryskie ślady Donnersmarcków
Przydrożne krzyże i kapliczki
Ratuszowe herby
Organy braci Biernackich
Tarnogórski magnes
Święcisław de Tarnowice
Wizyta Habsburgów
Dzieje tarnogórskiego Bractwa Strzeleckiego
Repty Nowe
Jakub Gruzełko
Rys historyczny  wodociągów cz.XI
Śląsk w europejskiej wspólnocie
Szkolni inspektorzy
Gwarki. Jak to się zaczęło?
Dawnej huty czar
Ogród jordanowski w Tarnowskich Górach
August de Boscamp-Lasopolski
Synagoga
Rozmyślania o Górnym Śląsku
Kościół w Boruszowicach
 

 

Adam de Tarnowice

XIII/XIV w. Rycerz, właściciel Tarnowic

Jest najstarszym znanym z imienia mieszkańcem i właścicielem Tarnowic. Zamiast nazwisk używano w jego czasach nazw najważniejszych posiadłości. Później z tych określeń powstawały nazwiska, np. Tarnowscy z Tarnowa, Czartoryscy z Czartoryska, itd. Adam wraz z potomkami jest chyba najbardziej zatem upoważniony, aby zwać go „Tarnowickim”.


Adam de Tarnowice jest pierwszym w historycznym
pochodzie podczas święta tarnogórskich Gwarków.

W czasach średniowiecza w dokumentach używano języka łacińskiego. Stąd wynikały czasami trudności w zapisie nazw miejscowych w różnych krajach, m.in. także na Śląsku. Adam z Tarnowic (po łacinie „de Tarnowice” lub „de Tarnowiz”) wymieniony został po raz pierwszy w dokumentach z pocz. XIV w. W Kronice... Jana Nowaka, a także w monografii Tarnowskie Góry - Zarys rozwoju powiatu jednogłośnie uznano go za najdawniejszego znanego z imienia pana Tarnowic. W najnowszej monografii (z 2000r.) podano także imię jego następcy - Świętosław.

Prof. Jan Drabina podkreśla, iż Adam musiał należeć do elity ówczesnego rycerstwa w księstwie bytomskim. 13 kwietnia 1338r. Adam z Tarnowic był obecny w Bytomiu, gdy książę Bytomia i Koźla Władysław, potwierdził darowiznę Piotra z Paniów dla bytomskiego szpitala Św. Ducha. W dokumencie potwierdzającym ten fakt Adam został wymieniony pośród świadków na drugim miejscu, tuż po książęcym wójcie Fryderyku z Toszka. Dopiero po Adamie zapisano pozostałych rycerzy oraz urzędników księcia. Wydarzenie z 1338r. może nie było znaczącym dla całego Śląska. Na pewno było ważne dla bytomian i mieszkańców księstwa bytomskiego, którzy korzystali z pomocy szpitala.

Kilka lat później księstwo bytomskie stało się niemalże terenem wojny, jaką prowadzili ze sobą, polski król Kazimierz III Wielki i czeski Jan Luksemburg. Była to część wielkiej rywalizacji o wpływy w Europie. Kazimierz chciał jak najbardziej przy tej okazji umocnić swe wpływy na Śląsku. Tutejsi piastowscy książęta w większości kilkanaście lat wcześniej uznali zwierzchnictwo czeskiego władcy. Polski król w 1339r. zrzekł się swych praw zwierzchnich do tych księstw. Jednocześnie jednak szukał sojuszników.

15 lutego 1346r. w Bytomiu, książę Władysław podpisał układ z Kazimierzem. Książę obiecał nie wpuścić do swych zamków przeciwników polskiego monarchy, „...a zwłaszcza króla Pana Czech [Jana Luksemburga], margrabiego Moraw [Karola Luksemburga], księcia Jana [Luksemburga, hrabiego Tyrolu] - sławnych jego synów...”. Nieco poniżej tych słów w akcie układu można przeczytać: „...nasi [tj. księcia Władysława] powiernicy niżej podpisani złożyli wraz z nami temuż królowi Panu Polski obietnicę, a mianowicie: Pan Jan Samborius, Pan Fryderyk wójt toszecki, Pan Adam z Tarnowic...”. Tym razem wydarzenie w którym uczestniczył tarnowicki Adam było zdecydowanie większego znaczenia. Fakt jego wysokiej pozycji w książęcym otoczeniu, podkreśla jeszcze bardziej wymienienie wśród pierwszych na wspomnianym akcie polsko-bytomskiego układu.

Walki polsko-czeskie przerwał podpisany w tym samym roku rozejm. Konflikt ponownie wybuchł dwa lata później. Po kilku miesiącach ostatecznie skończył się podpisaniem pokoju w Namysłowie w 1348r. Żadnej ze stron nie przyniósł on korzyści.

Najprawdopodobniej w 1351r. Adam przekazał swoim sołtysom, Tyżkowi i Manko z Ptakowic cztery i ćwierć łana na prawie niemieckim na wzór prawa stosowanego w sołectwie bytomskim. Dokument ten fakt potwierdzający ma wpisaną datę 1251r., ale wiele wskazuje, że należy ją przesunąć o sto lat na 1351r.

Adam najprawdopodobniej wkrótce potem zmarł. Jego spadkobiercą został Święcisław - brat lub syn.

Artur Kucki

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa