Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 10

N U M E R  11   -   2 0   K W I E T N I A   2 0 0 3 r.

 Montes Nr 12

 

Na profesorskim biurku
200 lat temu
Trzeci Ratusz
Zmienne losy Karłuszowca
Wielkanocne zwyczaje
Góra Grojec
Fryderyk Wilhelm hrabia von Reden
Car z wizytą
Ksiądz Franciszek Jastrzębski
Szkolni Inspektorzy cz.II
Biskup Nanker
Stary zamek w Tworogu
Wysiedlenia tarnogórzan
Czerwony krzyż
Śladami Kalidego
Loża Wolnomularzy -       Dom Ludowy
Bractwo Strzeleckie
Rys historyczny  wodociągów cz.X
Michał Dragan - tarnogórski karykaturzysta
Renata a sprawa Śląska
Burmistrzowie Tarnowskich Gór
Kolejarze tarnogórskiej kulturze cz.IV
To tylko legenda
Król August w Tarnowskich Górach
Winiarnia Sedlaczek
O śląskiej wspólnocie
Chrząszczewscy i Koschützki
 

 

Michał Dragan
- tarnogórski karykaturzysta

Był Kresowiakiem. Urodził się w 1893 roku w Łukowcu (miejscowość ta w latach II Rzeczypospolitej znajdowała się w województwie lwowskim). Egzamin dojrzałości zdał w Rzeszowie, a w 1926 roku ukończył Krakowską Akademię Sztuk Pięknych.
 

Michał Dragan, bo o nim mowa, w latach międzywojennych uczył rysunku w tarnogórskim gimnazjum męskim. W chwilach wolnych rysował karykatury mieszkańców miasta (znanych i „mniej znanych”, ale na pewno charakterystycznych, wyróżniających się z tłumu). Rysunki te, prezentowane później na wystawach, cieszyły się wielkim zainteresowaniem zwiedzających. Można je było oglądać m.in. na Rynku w „Domu Majowskich”, w sali rysunkowej Seminarium Nauczycielskiego czy w gimnazjum męskim. Warto dodać, że przed wojną popularne było karykaturowanie ludzi znanych.
 

 


Burmistrz Fryderyk Antes

Oczywiście, nie chodziło tylko o osobistości ze świecznika, lecz o ludzi znanych w swym środowisku. W znakomitym albumie „Karykatur śląskich” Mieczysława Roleckiego (zawiera ok. 350 karykatur), znalazł się i wojewoda Grażyński i ... piekarz Gogolin z ulicy Kościuszki w Katowicach.

Zbiór karykatur tarnogórskich Michała Dragana, który przetrwał do czasów współczesnych zawiera 30 rysunków wykonanych tuszem, ołówkiem, akwarelą i kredką. Wśród uwiecznionych przez autora postaci znajdują się, obok starosty i burmistrza... „typek targowy” i fotograf Gruszka z ulicy Krakowskiej i wiele innych, charakterystycznych, barwnych postaci przedwojennych Tarnowskich Gór.


Karykatura przedwojennego starosty Józefa Korola

Starosta Józef Korol przedstawiony jest na dwóch karykaturach - na obu w towarzystwie ogromnego czarnego psa, który zapewne był jego ulubieńcem w czasach, kiedy ten wielki Ślązak związany był z naszym miastem. Karykaturę Fryderyka Antesa, burmistrza Tarnowskich Gór w l. 1934 - 1939, późniejszego żołnierza Września, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, więźnia stalinizmu - opatrzył Michał Dragan krótkim wierszykiem: Nareszcie swego burmistrza mamy! Wesoły to i ludzki pan, więc wszyscy za to go kochamy! I choć wziął po tym straszny kram, głowa do góry! Uśmiech na usta! Tak postępuje prawdziwy pan.

Warto dodać, że życiorysy obu tych, zasłużonych dla naszego miasta postaci, umieszczone zostały w aneksie wydanego w 1992 r. w Tarnowskich Górach reprintu „Ilustrowanej Księgi Pamiątkowej Górnego Śląska”, Józefa Piernikarczyka.

Najliczniej prezentowaną w tarnogórskim zbiorze karykatur grupą zawodową są nauczyciele, wśród których znajduje się obok inspektora szkolnego Skrzypka, Jerzy Hejda (z nieodłącznym cygarem w ustach). Środowisko prawników reprezentują sędzia Adamski oraz adwokaci Blachnik i Dewiński.

W zbiorze znaleźli się również przedstawiciele policji i wojska, restauratorów (J. Kapuściok), dyrygenci orkiestr i chórów. Są również członkowie różnych organizacji. W tle jednej z karykatur znajdują się barwne postacie tarnogórskiego Bractwa Kurkowego.
Po raz pierwszy po wojnie, opracowana wstępnie część karykatur zaprezentowana została w Muzeum w Tarnowskich Górach w czerwcu 1991 roku. W otwarciu wystawy uczestniczyły córki burmistrza Antesa, rodowite tarnogórzanki, obecnie mieszkanki Katowic.

Ekspozycja, podobnie jak przed wojną, cieszyła się wielkim zainteresowaniem zwiedzających, zarówno starszych wiekiem, którzy przypominali sobie swoje młode lata, jak i młodych mieszkańców Tarnowskich Gór. Uczennice Liceum Ekonomicznego napisały w księdze pamiątkowej wystawy: „Przyszłyśmy, zobaczyłyśmy i do dziś podziwiamy i podziwiać będziemy tę świetną wystawę karykatur. Przysięgamy, że zrobimy coś takiego w szkole...”

Wprawdzie rysunki do szkoły nie trafiły, ale zapewne jeszcze nieraz zagoszczą w salach muzealnych, aby kolejnym pokoleniom tarnogórzan przypominać ludzi i atmosferę miasta gwarków lat trzydziestych.

Teresa Nogaj

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa