Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 10

N U M E R  11   -   2 0   K W I E T N I A   2 0 0 3 r.

 Montes Nr 12

 

Na profesorskim biurku
200 lat temu
Trzeci Ratusz
Zmienne losy Karłuszowca
Wielkanocne zwyczaje
Góra Grojec
Fryderyk Wilhelm hrabia von Reden
Car z wizytą
Ksiądz Franciszek Jastrzębski
Szkolni Inspektorzy cz.II
Biskup Nanker
Stary zamek w Tworogu
Wysiedlenia tarnogórzan
Czerwony krzyż
Śladami Kalidego
Loża Wolnomularzy -       Dom Ludowy
Bractwo Strzeleckie
Rys historyczny  wodociągów cz.X
Michał Dragan - tarnogórski karykaturzysta
Renata a sprawa Śląska
Burmistrzowie Tarnowskich Gór
Kolejarze tarnogórskiej kulturze cz.IV
To tylko legenda
Król August w Tarnowskich Górach
Winiarnia Sedlaczek
O śląskiej wspólnocie
Chrząszczewscy i Koschützki
 

 

Fryderyk Wilhelm
hrabia von Reden

(23 III 1752-3 VII 1815) Dyrektor Wyższego Urzędu Górniczego, pruski minister przemysłu

Jest jedną z najbardziej zasłużonych osób dla rozwoju przemysłowego Tarnowskich Gór i Górnego Śląska. To dzięki jego poczynaniom stał się możliwy późniejszy awans gospodarczy naszego regionu.

Urodził się w Hameln nad Wezerą w Dolnej Saksonii. Jego ojciec Jan Ernest Wilhelm był radcą dworu elektora Hanoweru. Matką była Zofia von Reden. Tradycje górnicze były obecne w jego rodzinie. Stryj Klaus Fryderyk miał stopień górmistrza i honorowy tytuł dyrektora angielskich kopalń, był starostą górnictwa harzeńskiego i założycielem szkoły górniczej w Clausthal, syn Klausa, a kuzyn Fryderyka Wilhelma, Fryderyk Otto Burchard był także górnikiem, potem hanowerskim radcą górniczym, a następnie starostą górniczym.
 

 

Obelisk Redena
w tarnogórskim Parku Redena

Początkowo o górniczym wykształceniu Fryderyka Wilhelma zdecydował stryj Klaus Fryderyk. W dalszej karierze pomógł mu wuj, Fryderyk Antoni baron von Heinitz. Dzięki związkom Hanoweru z Anglią (oba kraje miały wspólnego władcę) młody Reden mógł poznać także zdobycze przemysłu angielskiego.

W 1779r. dzięki protekcji wuja Heinitza uzyskał od pruskiego króla stopień honorowego radcy górniczego oraz szambelana dworu. Latem tego samego roku Reden i Heinitz objechali Śląsk.

Fryderyk Wilhelm po podróży opracował memoriał o przebudowie tutejszego przemysłu. Król po zapoznaniu i zatwierdzeniu memoriału uczynił Redena jeszcze w 1779r. dyrektorem Wyższego Urzędu Górniczego we Wrocławiu.

Z inicjatywy Redena przystąpiono do zakrojonych na szeroką skalę prac mających na celu ponowne ożywienie przemysłowe Śląska. Wówczas m.in. powstała w Tarnowskich Górach pierwsza na Śląsku szkoła górnicza. W podtarnogórskich Bobrownikach zbudowano kopalnię kruszców „Fryderyk”, zaś koło Rybnej Hutę „Fryderyk”. Koło Chorzowa powstała najpierw kopalnia „Król”, a następnie Huta „Królewska”. Powstała wokół niej osada stała się zaczątkiem miasta o tej samej nazwie (dziś Chorzów). Koło Zabrza zbudowano kopalnię „Luiza”.

Reden sprowadził do kopalni „Fryderyk” maszynę parową. Uruchomiona 19 stycznia 1788r. była pierwszą na ziemiach polskich, a drugą, poza Anglią w Europie. Fakt ten został tak szeroko nagłośniony przez Redena, że właśnie tutaj pod Tarnowskimi Górami rozpoczęła się wielka, kontynentalna kariera tej maszyny. Stała się ona celem wycieczek wielu znakomitości ówczesnej Europy: monarchów, poetów, ministrów, itp.

W uznaniu zasług, pruski monarcha Fryderyk Wilhelm II Hohenzollern nadał 15 października 1786r. Redenowi tytuł hrabiego. Zmienił mu jednocześnie herb dodając drugi hełm z górniczymi młotkami w klejnocie.

Hrabia von Reden sprowadził także na Śląsk Johna Baildona, uważanego za twórcę nowoczesnego przemysłu hutniczego. To we współpracy z nim powstała Odlewnia Żelaza w Gliwicach (obecnie Gliwickie Zakłady Urządzeń Technicznych) i huta „Królewska”.

Za poparciem Redena rozpoczęła się także budowa szlaku wodnego łączącego Zagłębie Górnośląskie z Odrą, tj. sztolni odwadniającej z kopalni „Król” do Gliwic i dalej.

Na początku XIX w. objął tekę ministra przemysłu po swym wuju Heinitzu. Zdymisjonowany po 1807r. osiadł w śląskim majątku (kupił go w 1795r.) Bukowiec, niedaleko Jeleniej Góry.

Był tylko raz żonaty z Joanną Julianą Fryderyką von Riedesel. Zmarł bezpotomnie latem 1815r. Pochowany został w krypcie, romantycznej budowli, na wzgórzu, niedaleko swej posiadłości.

Przed 1945r. w Tarnowskich Górach w tzw. Parku Redena (naprzeciw jednostki wojskowej) wznosił się obelisk ku jego czci.

26 kwietnia br. Stowarzyszenie Przymierze Śląskie wraz z mieszkańcami osiedla Fazos, młodzieżą, sportowcami, żołnierzami i z tarnogórskimi Romami zaprasza do uporządkowania historycznego Parku Redena.

AKP

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa