Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 10

N U M E R  11   -   2 0   K W I E T N I A   2 0 0 3 r.

 Montes Nr 12

 

Na profesorskim biurku
200 lat temu
Trzeci Ratusz
Zmienne losy Karłuszowca
Wielkanocne zwyczaje
Góra Grojec
Fryderyk Wilhelm hrabia von Reden
Car z wizytą
Ksiądz Franciszek Jastrzębski
Szkolni Inspektorzy cz.II
Biskup Nanker
Stary zamek w Tworogu
Wysiedlenia tarnogórzan
Czerwony krzyż
Śladami Kalidego
Loża Wolnomularzy -       Dom Ludowy
Bractwo Strzeleckie
Rys historyczny  wodociągów cz.X
Michał Dragan - tarnogórski karykaturzysta
Renata a sprawa Śląska
Burmistrzowie Tarnowskich Gór
Kolejarze tarnogórskiej kulturze cz.IV
To tylko legenda
Król August w Tarnowskich Górach
Winiarnia Sedlaczek
O śląskiej wspólnocie
Chrząszczewscy i Koschützki
 

 

Wielkanocne Zwyczaje

W Palmową Niedzielę powszechne jest święcenie gałązek wierzbowych, które według wierzeń starych ludzi chronią dom przed uderzeniem pioruna, a ludzi i ich dobytek - przed złymi wpływami. Pozornie chrześcijański zwyczaj jest w istocie utrzymaniem praktyki pogańskiej - uderzenia się świeżo zakwitłymi gałązkami w celu zapewnienia sobie żywotności.

W Wielki Piątek przed świtem chodzono do rzeki lub stawu obmywać się, wierząc w ozdrawiające właściwości wody w tym dniu. Dla chorych i bydła przynoszono wodę w dzbankach. Starzy ludzie praktykują ten zwyczaj do dnia dzisiejszego - jest to także relikt obrzędów pogańskich - wiosennego oczyszczania się wodą.

W Wielką Sobotę święci się chleb, jajka, szynkę i kiełbasę. Święconymi jajkami członkowie rodziny dzielą się w Wielką Niedzielę - według wierzeń ludowych ma to dodatnio wpłynąć na spoistość rodziny.

W Wielką Sobotę dziewczęta i kobiety zdobią „kraszonki”. Dawniej zdobiono je przy pomocy wosku lub kwasu, obecnie wyskrobuje się wzór na barwionej powierzchni skorupki jajka. Także w Wielką Sobotę palono na cmentarzu wielkie ognisko, na którym opalano końce palm. Z palm tych robiono w Poniedziałek Wielkanocny krzyżyki, które zatykano na polach. Miały one chronić plony przed gradobiciem.

W Poniedziałek Wielkanocny chłopcy od rana czatują z wodą na dziewczęta, aby je polać. Chodzą także po domach, zwłaszcza do tych dziewcząt, które im się podobają. Zwyczaj polewania wodą nazywają dyngusem lub śmirgustem. Połączony on jest z ofiarowywaniem chłopcom przez dziewczęta kraszonek. W wielu wsiach dochował się zwyczaj polewania chłopców we wtorek po Wielkanocy.

Oblewanie się wodą może być reliktem dawnego święta agrarnego (chęć zapewnienia deszczu, potrzebnego dla uzyskania dobrych plonów) lub święta zmarłych (praktyka oczyszczająca).

Do innych zwyczajów o charakterze agrarnym zaliczyć należy zatykanie na polach krzyżyków zrobionych z gałązek palm oraz procesje konne objeżdżające granice pól. Pierwszy zwyczaj praktykowany jest przez starsze pokolenie w prawie wszystkich wsiach, drugi stosowano i stosują tylko gdzieniegdzie. Chodziło tutaj o spowodowanie dobrych urodzajów i ochronę plonów.

Władysław Macowicz
Widokówka ze zbiorów Jacka Kalke

 

 

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa